ChatGPT'nin hayatımıza girmesinin üzerinden geçen üç yılda, üretken yapay zekâ teknolojileri
iş dünyasında ve günlük yaşamda köklü değişikliklere yol açtı. Mastercard
Ekonomi Enstitüsü'nün 2026 Ekonomik Görünüm raporuna ve küresel verilere
dayanan analizine göre, yapay zekâ kullanımı artık deneme aşamasını geçerek
küresel büyümenin merkezine yerleşiyor.

Mastercard Ekonomi Enstitüsü'nün (MEI) analizlerine göre, yapay zekâ yatırımları
ve adaptasyonu küresel ölçekte hız kazanıyor. Rapora göre, ABD'de bilgi işlem
ekipmanlarına yapılan yatırımlar, güçlü kurumsal talep ve elverişli vergi uygulamalarının
etkisiyle 2025'in ilk yarısında bir önceki yıla göre %20'den fazla artış
gösterdi. MEI, 2026 yılında daha derin yapay zekâ entegrasyonunun küresel
ekonomik büyümenin temel itici gücü olacağını öngörüyor. Enstitü tarafından geliştirilen
'AI Enthusiasm Index' verileri, ülkelerin ekonomik gelişmişlik düzeyi
ile yapay zekâ adaptasyonu arasında pozitif bir ilişki olduğunu ortaya koyuyor.
Endekse göre ABD ve Danimarka gibi gelişmiş ekonomiler zirvede yer alırken, Türkiye,
Güney Kore, İtalya ve İspanya gibi ülkeler yapay zekâ benimsenmesinde son
dönemde en güçlü ivmeyi yakalayan ve hızla yükselen pazarlar arasında dikkat
çekiyor.

Sizin yerinize alışveriş yapan yapay zekâ asistanları dönemi başlıyor
Yapay zekâ bugüne kadar verileri tarayıp desenleri ortaya çıkarmakta ustalaşmıştı.
Ancak teknolojinin bir sonraki adımı, öğrendiklerini kullanarak muhakeme yapabilen
ve kullanıcı adına eyleme geçebilen sistemler inşa etmek. Yapay Zekâ
Asistanı (Agentic AI) olarak adlandırılan bu teknoloji, ticareti yeniden şekillendiriyor.
Eski nesil yapay zekâ, bir seyahat planında sadece uçuş listesini sunarken, yeni
nesil yapay zekâ asistanları, kullanıcının zaman, maliyet, koltuk tercihi ve havayolu
sadakat puanlarını dikkate alarak en uygun uçuşu seçip rezervasyonu kullanıcı
adına tamamlayabiliyor. Üstelik bu tercihleri bir sonraki seyahat için hafızasında
tutuyor.
Bu sistemlerin güvenli çalışması, örneğin bir işletmenin yanlışlıkla 300 koli tuvalet
kâğıdı sipariş etmesi gibi hataların önüne geçilmesi için sıkı denetim mekanizmaları
gerekiyor. Mastercard, bu alandaki güveni tesis etmek amacıyla geçen
yıl global ölçekte Agent Pay programını başlattı. Program, yapay zekâ asistanları
aracılığıyla yapılan ticaretin (agentic commerce) botların müdahalesi olmadan,
güvenli raylar üzerinde gerçekleşmesini sağlayan bir kabul çerçevesi sunuyor.
2026 yılında, tek bir görevi yerine getirmek için birlikte çalışan çoklu
asistan sistemlerinin (multi-agent systems) yaygınlaşması bekleniyor.

KOBİ'ler ve finansal kapsayıcılık için fırsat eşitliği
Yapay zekâ sadece dev şirketlerin değil, küçük işletmelerin de verimliliğini artırıyor.
Microsoft Digital Doors etkinliğinde paylaşılan verilere göre, satış modellerini
analiz eden yapay zekâ araçlarını kullanan küçük işletmeler, %50 daha
fazla nitelikli potansiyel müşteri (lead) elde ederken, dönüşüm oranlarını %20-30
artırabiliyor. İşletme sahiplerinin %78'i yapay zekânın kendilerine zaman kazandırdığını
belirtiyor.
Teknoloji aynı zamanda finansal kapsayıcılık alanında da devrim yaratıyor. Mastercard
Kapsayıcı Büyüme Merkezi tarafından desteklenen ve Kolombiya merkezli bir
girişim olan Quipu, geleneksel banka hesabı olmayan işletme sahiplerine yapay
zekâ destekli mikro krediler sunuyor. Latin Amerika'da işletme sahiplerinin yaklaşık
üçte biri kayıt dışı ekonomide yer alıyor ve banka geçmişleri olmadığı için
kredi alamıyor. Quipu, yapay zekâyı kullanarak bu girişimcilerin kredi notunu
sosyal medya paylaşımları, envanter verileri ve gerçek zamanlı işlemler gibi
alternatif veriler üzerinden hesaplıyor. 2021'den bu yana 26.000 girişimciye 5
milyon dolar kredi dağıtıldı.

Siber tehditlere karşı insan ve yapay zekâ iş birliği
Yapay zekâ araçlarının yaygınlaşması, siber güvenlik risklerini de beraberinde getiriyor.
Mastercard tarafından dünya genelinde 13.000 tüketiciyle yapılan bir
ankete göre, tüketicilerin bir numaralı korkusu yapay zekâ ile üretilmiş sahte
içerikler (deepfake vb.) oldu. Katılımcıların sadece %13'ü bu tür sahte içerikleri
ayırt edebileceğine güveniyor.
Siber suçluların yapay zekâ destekli oltalama (phishing) e-postaları ve deepfake
videolarıyla daha inandırıcı hale geldiğine dikkat çeken uzmanlar, savunma tarafında
da yapay zekânın kritik rol oynadığını belirtiyor. Mastercard uzmanları
da dolandırıcıların sürekli değişen yöntemlerine ve artan yaratıcılıklarına dikkat
çekerek, yeni dolandırıcılık trendlerinin önüne geçmek için güvenlik çözümlerinin
de aralıksız geliştirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Uzmanlara göre tablonun umut verici tarafı, saldırganların yapay zekâyı çoğunlukla
eski dolandırıcılık yöntemlerini modernize etmek için kullanıyor olması. Mastercard
ise siber güvenlik alanındaki köklü deneyimi ve yatırımlarıyla, yapay zekâyı
savunma ürünlerine entegre ederek tehditlerin bir adım önünde yer alıyor.
Dijital ekosistemde güven unsurunu stratejisinin temeline koyan şirket, bu teknolojileri
daha erişilebilir kılarak koruma kalkanını genişletiyor. Bu noktada
insan faktörü de yadsınamaz bir öneme sahip. Yapay zekâya gerçek hayat bağlamı
kazandıran ve yeni kuralları tanımlayan insan zekâsı, teknolojinin etkinliğini
artıran en büyük güç olarak öne çıkıyor.


-iDeal Haber Merkezi-
- twitter.com/iDealDataHaber // www.idealdata.com.tr -