EY Vergi Risk ve Uyuşmazlık Araştırması'na göre, vergi liderleri günümüzde ortaya
çıkan yeni vergi risklerine karşı yapay zekâya başvuruyor. Araştırma sonuçlarına
göre, vergi liderlerinin %87'si, yapay zekânın verimliliği ve doğruluğu artıracağını
düşünüyor. %70'i, en az bir GenAI aracını vergi uyuşmazlığı yönetiminde
hâlihazırda kullandığını belirtiyor. Gelişmiş vergi teknolojilerine ek olarak,
vergi liderlerinin %91'i ise şirketlerin kuracakları güçlü vergi politikası
ve yönetişim yapısının, vergi riski ve uyuşmazlık yönetiminde kritik bir rol oynayacağını
ifade ediyor.

İş dünyasının koşulları hızla değişirken, üretken yapay zekâ (GenAI) işletmelerin
vergi uyuşmazlıklarını yönetme biçimini yeniden şekillendiriyor. Uluslararası
danışmanlık, denetim, güvence, strateji, kurumsal finansman ve vergi hizmetleri
şirketi EY'ın Vergi Risk ve Uyuşmazlık Araştırması, vergi liderlerinin ortaya
çıkan vergi risklerini yönetmek için GenAI'a yöneldiğini ve yönetişim çerçevelerini
yeniden değerlendirdiğini ortaya koyuyor. Araştırmaya katılan vergi liderlerinin
%90'ı önümüzdeki yıllarda daha fazla vergi ihtilafı beklediğini belirtiyor
ve kurumlarını başarıya hazırlamak için proaktif olarak yenilikçi çözümler
arıyor. Yaklaşık 2000 üst düzey vergi yöneticisinden elde edilen içgörüler, küresel
vergi reformu, artan şeffaflık, yeni teknolojiler ve hızla değişen düzenlemelerin
vergi alanında oluşturduğu yeni şartları ortaya koyuyor.

Katılımcıların yüzde 87'si verimlilik ve doğruluk artışı bekliyor
Vergi uyuşmazlıkları alanında hem hacim hem de çözüm süreçlerinde yaşanan artış
nedeniyle iş yapış şekillerinde değişim yaşanması öngörülüyor. Bu doğrultuda, işletmeler
ve vergi otoriteleri, GenAI gibi yeni gelişen teknolojileri hızla benimsemeye
yöneliyor. EY araştırması, üretken yapay zekânın vergi riski yönetiminde
önemli bir unsur hâline geldiğini ortaya koyuyor. Araştırmaya göre, katılımcıların
%87'si üretken yapay zekânın kullanılmasıyla birlikte vergi incelemeleri
ve uyuşmazlıklarının çözüm süreçlerinde verimlilik ve doğruluk artışı bekliyor.
Araştırmaya katılan vergi liderlerinin %70'i ise, vergi uyuşmazlıkları yönetimine
yönelik en az bir GenAI aracını uygulamaya başladığını veya entegre etme sürecinde
olduğunu belirtiyor. Vergi uyuşmazlığı süreçlerinde üretken yapay zekâ
araçlarını kullanan katılımcılar, yaklaşımlarından çok daha memnun olduğunu bildiriyor:
%46'sı vergi uyuşmazlığı süreçlerinden çok memnun olduğunu belirtirken,
bu oran yapay zekâ kullanmayanlarda %31 olarak görülüyor. Öte taraftan katılımcıların
%39'u vergi riski veya uyuşmazlıklara odaklanan en az bir pilot veya
araç geliştirdiğini, %30'unun ise GenAI'ı diğer kritik süreçlere entegre etmeye
başladığını söylüyor. GenAI en fazla 'iç ve dış kaynaklı büyük hacimli vergi
bilgisini analiz etmek ve özetlemek ile vergi otoriteleriyle paylaşılan verilerin
tutarlılığını artırmak amacıyla kullanılıyor. Ayrıca katılımcıların dörtte
birinden biraz fazlası, GenAI kullanmasalar da vergi teknolojilerini öngörüsel
analiz için kullandığını belirtiyor.

BEPS 2.0 ve dijital vergi reformu ile artan uyuşmazlıklara hazırlık
Teknolojinin sunduğu fırsatlarla uyuşmazlıklar konusuna yaklaşım olumlu yönde değişse
de vergi ihtilafları potansiyelinin artabileceği düşünülüyor. Araştırmaya
katılan yöneticilerin %92'si, OECD'nin Matrah Aşındırma ve Kâr Aktarımı (BEPS)
İkinci Sütunundan (Pillar Two) kaynaklı ihtilafların ön planda olacağını öngörüyor.
%91'i ise Birinci Sütun (Pillar One) 'Amount A' ile ilgili çözülememiş konularda
endişesini dile getiriyor. Katılımcıların %90'ı ise ülke bazlı raporlama
gibi transfer fiyatlandırması ve şeffaflık yükümlülüklerinden doğan ihtilafların
da artmasını bekliyor. Bunlara ek olarak dijital hizmet vergileri, gelecekteki
vergi risklerinin önemli bir kaynağı olarak öne çıkıyor. Ancak katılımcıların
yalnızca %49'u, beklenen ihtilaf artışını yönetmeye yüksek düzeyde hazırlıklı
olduğunu düşünüyor.

EY Türkiye Şirket Ortağı ve Vergi Uyuşmazlıkları Lideri Av. Ahmet Sağlı konuyla
ilgili şu değerlendirmelerde bulundu:
Yapay zekâ, yalnızca vergi ekiplerinin çalışma şeklini değil, vergi otoriteleriyle
karşılıklı güven oluşturma biçimlerini de dönüştürüyor. Bu da daha fazla doğruluk,
şeffaflık ve verimlilik sağlıyor. Diğer taraftan yapay zekâ ve verinin
çok daha yaygın şekilde kullanılmaya başlanmasıyla hem vergi idaresi tarafından
gerçekleştirilen denetim, izleme ve incelemelerin hem de vergi uyuşmazlıklarının
yapısı değişiyor, yeni kurallar, yeni raporlama gereklilikleri, artan şeffaflık
ve teknoloji kullanımı vergi denetimleri ve vergi uyuşmazlıklarında artış olacağı
anlamına geliyor. EY araştırma sonuçlarında da görüldüğü gibi, katılımcıların
büyük bir kısmı, GenAI kullanımının gelecekteki vergi inceleme ve uyuşmazlıkları
yönetimini farklı boyutlara taşıyacağını ve hem mükellefler hem de vergi
idaresi açısından vergi incelemeleri ve uyuşmazlık çözüm süreçlerini daha verimli,
daha doğru ve daha hızlı bir hâle getireceğini ortaya koyuyor. Türk Vergi
İdaresinin son yıllarda teknolojiyi daha etkin ve yaygın kullanmaya başlaması
da vergi inceleme ve ihtilaflarını çok farklı bir boyuta taşıdı. Hatta yürürlükteki
vergi mevzuatının bu gelişmeler karşısında eksik kaldığını ve yeni düzenlemelere
ihtiyaç duyulmaya başlandığını söylemek mümkün. Buna karşın şirketler de
her alanda olduğu gibi vergisel yükümlülüklerine uyum için teknolojiye ciddi yatırımlar
yapmaya başladı. Teknolojiye ve nitelikli iş gücüne erken yatırım yapan
şirketler, ileride oluşabilecek vergi risk ve uyuşmazlıklara karşı gerekli önlemleri
alarak bu riskleri asgari düzeye indirebilir.

Güçlü vergi yönetişim süreçlerine güven artırıyor
Vergi risk ve uyuşmazlıkları arttıkça, güçlü bir vergi uyum ve yönetim yapısının
oluşturulması şirketler için büyük önem taşıyor. Katılımcıların %91'i küresel
vergi yönetişimine daha fazla odaklanmayı planlarken, yalnızca %31'i mevcut uyuşmazlık
yönetiminden çok memnun olduğunu söylüyor.
Etkin vergi fonksiyonları küresel risk ve uyuşmazlıkların kontrolünü, denetimini
ve gözetimini merkezileştiriyor ve vergi yönetişimini güçlendiriyor.
Diğer yandan, vergi dünyasındaki söz konusu dönüşümle birlikte şirketler, GenAI
ve benzeri araçları tam olarak ve başarıyla entegre etme yolunda hâlâ pek çok engelle
karşılaştıklarını belirtiyor. Bu engeller, yetenek ve bütçe bulmaktan, uygun
kullanım senaryoları geliştirmeye kadar uzanıyor. Araştırma, bazı alanlarda
kaydedilen ilerlemeye rağmen, çoğu şirketin süreçlerini iyileştirmek için hâlâ
önemli adımlar atması gerektiğini ortaya koyuyor. Bunlar arasında teknolojiye
yatırım yapmaya ve entegrasyonu sürdürmeye devam etmek yer alıyor. Aynı zamanda,
uyuşmazlık yönetimine yönelik tüm yaklaşımlarını dönüştürmeleri ve otoritelerle
güven ve güç pozisyonundan iletişim kurmaya hazır hâle gelmeleri gerekiyor.

EY Türkiye Şirket Ortağı, Uluslararası Vergilendirme Lideri Ateş Konca, konu ile
ilgili şu bilgileri paylaştı:
EY araştırmasının ortaya koyduğu gibi, BEPS 2.0 ile küresel vergi mimarisi yeniden
şekillenirken ihtilaf potansiyeli hiç olmadığı kadar artıyor. Araştırmaya katılan
şirketlerin %92'si Pillar Two kaynaklı uyuşmazlıkların olmasını beklerken,
%91'i ise Pillar One 'Amount A' konularında çözüm eksikliğinden endişe duyuyor.
Bu yeni dönemde başarı, yalnızca kuralları takip etmekle değil, güçlü yönetişim,
tutarlı veri yönetimi ve teknoloji destekli bir uyuşmazlık stratejisiyle
mümkün olacak. EY raporu, GenAI'ın sağladığı hız ve doğruluğun, işletmelerin BEPS
kaynaklı karmaşık riskleri daha öngörülebilir, daha şeffaf ve daha güvenli bir
zeminde yönetmesine imkân tanıdığını gösteriyor. Ayrıca dijital hizmet vergileri
ve ülke bazlı raporlama gibi düzenlemeler, ihtilafların sınır ötesi boyutunu
artırıyor. Bu nedenle şirketler, küresel vergi risklerini yönetebilecek entegre
çözümler geliştirmeli ve vergi otoriteleriyle proaktif, veri odaklı bir iletişim
kurarak ihtilafların önüne geçecek stratejiler oluşturmalı.


-iDeal Haber Merkezi-
- twitter.com/iDealDataHaber // www.idealdata.com.tr -