Ekonomi

ASO Başkanı Ardıç Teknoparklarda asıl ihtiyaç nitelik odaklı dönüşüm

Ankara Sanayi Odası (ASO), Türkiye'nin teknoloji temelli kalkınma sürecine yön verecek
Küresel Teknoloji Politikaları Perspektifinde Teknoloji Geliştirme Bölgeleri
Analizi başlıklı raporunu yayınladı. Rapora göre Türkiye'deki 113 teknopark
önemli bir ölçeğe ulaştı, ancak bu büyüklük patent, ticarileşme ve teknoloji
ihracatında aynı karşılığı henüz bulamadı. Teknoparkların ulusal patent tescilinden
aldıkları pay yüzde 7,6'da kaldı. Teknoparklarda ulaşılan niceliksel büyümeyi
güçlü fikri mülkiyet çıktısına ve ürünleşmeye dönüştürmek gerektiğini vurgulayan
ASO Başkanı Seyit Ardıç, Şimdi teknoparklarda ürünleşme, ticarileşme ve
ihracatta sıçrama zamanı değerlendirmesinde bulundu. ASO'nun raporunda 4 stratejik
eksende 13 maddelik reform paketine de yer verildi.

Ankara Sanayi Odası (ASO), Türkiye'nin teknoloji geliştirme bölgesi ekosistemini
uluslararası örneklerle karşılaştırmalı olarak ele alan kapsamlı raporunu yayınladı.
Küresel Teknoloji Politikaları Perspektifinde Teknoloji Geliştirme Bölgeleri
Analizi başlıklı rapor, Türkiye'deki teknoparkların 25 yıllık dönemde önemli
bir ölçeğe ulaştığını, ancak bu ölçeğin patent, ticarileşme ve sanayi ölçeğinde
teknoloji üretimine aynı düzeyde yansımadığını ortaya koydu.

EKOSİSTEMDE BÜYÜME VAR ANCAK TEKNOLOJİ İHRACATI VE DERİNLEŞME SINIRLI
Rapora göre Türkiye'de 113 Teknoloji Geliştirme Bölgesi bulunuyor. Bunların 94'ü
aktif olarak faaliyet gösterirken, 19'unda altyapı çalışmaları devam ediyor.

Son 25 yılda teknoparklarda 88 bin 77 proje tamamlanırken faaliyet gösteren firma
sayısı 12 bin 188 ve bu bölgelerde toplam istihdam ise 125 bin 124 kişiye ulaştı.
Aynı dönemde toplam satış hacmi yaklaşık 1,15 trilyon TL'ye, toplam kümülatif
ihracat ise 16 milyar dolara yükseldi. Ancak rapor, bu güçlü ölçeğin patent
ve ürünleşme tarafında aynı derinliği oluşturamadığını ve sanayiyle entegrasyonu
süreçlerinde de yapısal bir kopukluk olduğunu ortaya koydu.

2002-2024 döneminde Türkiye genelinde yapılan 112 bin 131 patent başvurusunun yalnızca
5 bin 228'i teknopark kaynaklı gerçekleşti. Patent tescilinde ise toplam
31 bin 757 tescilin sadece 2 bin 412'si teknoparklardan geldi. Böylece teknoloji
geliştirme bölgelerinin ulusal patent tescilindeki payı yüzde 7,6 seviyesinde
kaldı. Üniversite merkezli mevcut teknopark yapılanması, bilgi üretiminde önemli
bir rol oynasa da, bu üretilen bilginin sanayiyle yeterince buluşamaması, Ar-Ge
çıktılarının patent, ticarileşme, ekonomik değer ve üretime dönüşme kapasitesini
sınırladığına dikkat çekildi.

Raporda ayrıca, teknopark firmalarının yüzde 56'sının patent üretimi yapısal olarak
sınırlı olan yazılım ve dijital teknoloji alanında faaliyet gösterdiği, imalat
ve donanım odaklı firmaların payının ise yüzde 5'in altında kaldığı belirtildi.
Söz konusu girişimci yapısının patent üretimini sınırladığına dikkat çekildi.
Mevcut tablo, Ar-Ge'den prototipe, prototipten ürüne ve seri üretime uzanan
zincirde yapısal güçlenme ihtiyacını açıkça ortaya koydu.

ASO'nun raporunda, teknoloji geliştirme bölgelerinde uluslararasılaşma tarafında
da istenen derinliğe henüz ulaşılamadığına dikkat çekildi. 2014 yılında 126 olan
yabancı firma sayısı, 2025 yılı Ekim ayında 525'e yükseldi. Ancak bu artışa
rağmen, yabancı firmaların toplam ekosistem içindeki payı yaklaşık yüzde 4,3 seviyesinde
kaldı. Raporda, uluslararasılaşmada asıl ihtiyacın yalnızca sayı artışı
değil, daha güçlü iş birlikleri, daha derin etkileşim ve daha kalıcı bir küresel
entegrasyon olduğu vurgulandı.

ARDIÇ: TEKNOPARKLARDA ASIL İHTİYAÇ NİTELİK ODAKLI DÖNÜŞÜM
ASO Başkanı Seyit Ardıç, rapora ilişkin değerlendirmesinde, teknoparklarda niceliksel
büyümenin önemli bir eşik olduğunu ancak yeni dönemde asıl ihtiyacın nitelik
odaklı dönüşümden geçtiğini belirterek, Teknoparklarda ulaşılan niceliksel
büyüme önemli bir eşiği temsil ediyor. Ancak asıl mesele, bu ölçeği güçlü fikrî
mülkiyet çıktısına, ürünleşmeye ve sanayi ölçeğinde teknoloji üretimine dönüştürebilmektir.
Bu noktada, üniversitelerdeki araştırma derinliği sorununun da sanayi
ile ortak bir bakış ve iş birliği yaklaşımıyla ele alınması kritik önem taşımaktadır.
Şimdi teknoparklarda patent ve ticarileşmede sıçrama yapma zamanıdır
ifadelerini kullandı.

Teknoloji geliştirme bölgelerinin teknoloji üretiminde ve küresel pazarlara açılmada
önemli bir kapasite oluşturduğuna dikkat çeken Başkan Ardıç, Bunun kalıcı
rekabet avantajına dönüşmesi ise fikrî mülkiyet, ürünleşme ve sanayi entegrasyonunun
güçlendirilmesine bağlıdır değerlendirmesinde bulundu.

ASO'DAN 13 MADDELİK REFORM PAKETİ: 4 STRATEJİK EKSEN
Raporda, patent ve ürünleşme derinliğindeki açığın yalnızca kaynak yetersizliğinden
değil, statü bazlı, çıktıyı yeterince öncelemeyen teşvik yapısından, kira yönetimine
sıkışan işletme modellerinden ve zayıf ürünleşme hatlarından kaynaklandığı
vurgulanarak, teknoparklarda ikinci sıçramayı sağlayacak 13 maddelik reform
çerçevesi ortaya konuldu. Reform önerileri dört ana stratejik eksende toplandı.

1 - Teşvik mimarisinde dönüşüm
Teknopark teşviklerinin yalnızca bölgede bulunma statüsüne göre değil, patent, ürünleşme,
ihracat ve teknoloji çıktısına göre performans odaklı hale getirilmesi
önerildi.
2 - Alan işletmeciliğinden teknoloji yatırımcılığına geçiş
Yönetici şirketlerin yalnızca kira ve alan yöneten yapılardan çıkarılarak, ortak
altyapı, teknoloji transferi, yatırım ve ticarileşme süreçlerini yöneten aktörlere
dönüşmesi gerektiği vurgulandı.
3 - OSB-TGB entegrasyonu ve finansman derinliği
Ar-Ge ile üretim arasındaki kopukluğun giderilmesi, prototipten pilot üretime uzanan
hattın güçlendirilmesi ve teknopark finansman yapısının girişim sermayesi
araçlarıyla derinleştirilmesi gerektiği ifade edildi.
4 - Performans, insan kaynağı ve uluslararasılaşma
Teknoparkların çıktı ve etki bazlı izlenmesi, akademik sistemin patentin ürüne dönüşme
süreciyle daha güçlü ilişkilendirilmesi ve büyük ölçekli teknoparklarda
uluslararası ortaklık kapasitesinin artırılması önerildi.

UYGULAMA ZEMİNİ: ASO TEKNOLOJİ ÜSSÜ
Ankara Sanayi Odası'nın raporunda ortaya konulan reform çerçevesi yalnızca öneri
düzeyinde bırakılmadı, bunun kurulum hazırlıkları hızla devam eden ASO Teknoloji
Üssü ile uygulamaya dönüşeceği vurgulandı.

Temelli Sanayi Havzası'nda 1 milyon metrekare alanda konuşlanacak olan ve fizibilite
çalışmaları tamamlanan ASO Teknoloji Üssü, Ar-Ge, üretim, girişimcilik ve
ticarileşmeyi aynı kampüste buluşturan bütünleşik bir inovasyon ekosistemi olarak
tasarlandı.

Tam kapasiteye ulaştığında ASO Teknoloji Üssü'nün Ankara ihracatına yaklaşık 1,5
milyar dolar katkı sağlaması, 18 bini aşkın nitelikli istihdam üretmesi ve 800'den
fazla Ar-Ge şirketi ile girişime ev sahipliği yapması hedefleniyor.

ARDIÇ: ÜLKEMİZİN REKABETÇİLİĞİ AÇISINDAN KRİTİK ÖNEMDE
Raporda yer alan reform paketini değerlendiren ASO Başkanı Seyit Ardıç, Teşviklerin
sonuç ve etki üreten bir yapıya evrilmesi, yönetici şirketlerin 'kira yöneten'
değil 'değer üreten' bir modele geçmesi ve üretimle entegrasyonu sağlayan
uygulama kapasitesinin güçlendirilmesi, ülkemizin rekabetçiliği açısından kritik
önemdedir dedi. Başkan Ardıç, raporun tamamlayıcı stratejiler ve uygulama yol
haritasıyla birlikte, dönüşümün nasıl hayata geçirileceğine dair somut bir çerçeve
ortaya koyduğunu belirtti.

ASO Teknoloji Üssü'nün bu dönüşümün somut uygulama zemini olacağını belirten Başkan
Ardıç, Teknoparklarda yeni dönemin anahtarı, Ar-Ge'yi üretimle ve ticarileşmeyle
aynı hatta buluşturabilmektir. ASO Teknoloji Üssü, bu yaklaşımın somut uygulama
zeminini oluşturacaktır ifadelerini kullandı.


-iDeal Haber Merkezi-
- twitter.com/iDealDataHaber // www.idealdata.com.tr -