Ankara Sanayi Odası, Türkiye'de ilk kez hazırladığı ve geçen yıl ilki açıklanan
İllerin Teknolojik Gelişmişlik Endeksi ASO-İLTEK'in 2025 yılı sonuçlarını açıkladı.
Teknolojik gelişmişlikte Ankara birinci, İstanbul ise ikinci sıradaki yerini
korurken, bu iki şehir diğer illerle aralarında farkı açarak kendi ligini oluşturdu.

81 ilin 5 farklı alt endeks ve 37 değişkene göre değerlendirildiği ASO-İLTEK 2025
sonuçlarına göre Ankara ve İstanbul'u sırasıyla Eskişehir, Kocaeli, İzmir, Kayseri,
Bursa ve Sakarya takip etti.

Ankara Sanayi Odası Başkanı Seyit Ardıç, ASO-İLTEK 2025 sonuçlarının açıklandığı
basın toplantısında, Türkiye'nin teknoloji yolculuğunu ve endeks sonuçlarını değerlendirdi.

Teknoloji alanında çok sayıda söylem ve stratejiye rağmen, karşılaştırılabilir ve
bütüncül bir haritanın eksikliğine dikkat çeken Başkan Ardıç, ASO-İLTEK'in bu
ihtiyaçtan doğduğunu ifade etti. Amacın şehirleri yarıştırmak değil, kapasiteleri
ölçmek, başarıyı görünür kılmak, riskleri erkenden teşhis etmek ve Türkiye'nin
yüksek katma değerli üretime geçişini hızlandırmak olduğunu vurgulayan Başkan
Ardıç, bu yıl ilk kez üç yıllık veri setinin analiz edildiğini belirterek, şöyle
devam etti:

Hangi illerin yükseldiğini, hangilerinin yerinde saydığını veya sessizce irtifa
kaybettiğini artık somut verilere bakarak net biçimde görebiliyoruz. Çünkü teknoloji
tek seferlik bir sıçrama değildir. Uzun soluklu bir maratondur. Ankara Sanayi
Odası olarak amacımız, Türkiye'nin teknoloji yolculuğunu yerel düzeye uzanan
ve süreklilik taşıyan kurumsal bir hafızayla izlemek ve yön göstermektir. Bu
nedenle ASO-İLTEK'i bir yayın değil, Türkiye'nin teknoloji navigasyonu olarak
görüyoruz.

TEKNOLOJİ EGEMENLİĞİN DİLİ OLMUŞTUR
Teknolojinin, ülkelerin kaderini, şehirlerin yönünü ve kurumların ömrünü belirleyen
ana eksen olduğunu söyleyen Başkan Ardıç, Teknoloji artık yalnızca ekonomik
bir rekabet alanı olmaktan çıkmış, egemenliğin dili olmuştur. Amerika'da, Avrupa'da,
Çin'de teknoloji stratejik alan ilan edilmiştir. Yarı iletkenlerden yapay
zekâya, savunmadan yeşil teknolojilere kadar teknoloji artık jeopolitik bir
meseledir. Birçok ülke, teknoloji üzerine inşa edilen yeni ekonomi, ticaret, sanayi
politikaları formüle etmektedir ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin Küresel İnovasyon Endeksine göre 139 ülke arasında 43'üncü, üst-orta
gelir grubunda ise Çin ve Malezya'nın ardından 3'üncü sırada olduğunu hatırlatan
Başkan Ardıç, bu tabloyu şöyle değerlendirdi:

Türkiye potansiyeli yüksek bir ülke. Girişimcilikte, pazar büyüklüğünde ve üretim
kapasitesinde güçlüyüz. Ancak aynı endeksler şunu da açıkça söylüyor: Bilginin
ticarileştirilmesi, yüksek katma değerli teknoloji ihracatı ve küresel ölçekte
marka çıkarabilme konusunda henüz katetmemiz gereken uzun bir yol var. Türkiye
küresel teknoloji liginde geride değildir, ama eşiktedir. Bu eşiği ülkeler değil,
şehirler aşacaktır. Bugünün dünyasında teknolojide rekabet edenler ülkeler
değil, şehirler ve şehir ekosistemleridir. Boston, Seul, Shenzhen, Münih… Bu şehirler bir
gecede yükselmedi. Kendi ekosistemlerini, yatırımla, üretimle, yenilikle, veriyle
ve en önemlisi sabırla inşa ederek bugünlere geldiler. ASO-İLTEK tam da bu
nedenle 81 ilimize bakıyor. Ülkemizi tek bir ortalamaya indirgemeden, her ilimizi
ayrı bir teknoloji oyuncusu olarak ele alıyor.

ANKARA VE İSTANBUL DİĞER İLLERDEN NET BİÇİMDE AYRIŞMAYA BAŞLADI
ASO-İLTEK 2025 sonuçlarına göre Türkiye'nin tek parça bir teknoloji ülkesi olmadığını,
üç farklı teknoloji katmanından oluştuğunu belirten Başkan Ardıç, Birinci
katmanda Ankara ve İstanbul vardır ve bu büyük iki ilimiz 2025'te diğer tüm
illerden daha net biçimde ayrışmaya başlamış, kendi ligini oluşturmuştur. Ankara
teknoloji üretiminde, İstanbul ise ticarileşmede liderliklerini pekiştirmiştir
değerlendirmesinde bulundu.

İkinci katmanda Kocaeli, Eskişehir, Bursa, İzmir ve Kayseri gibi güçlü sanayi altyapısına
sahip ancak teknoloji eşiklerinde zorlanan illerin yer aldığını söyleyen
Başkan Ardıç, geçen yıl üst ligde yer alan Eskişehir ve Kocaeli'nin bir alt
kategoriye düşmüş olmasının dikkat çekici olduğunu belirterek, Bu tablo, güçlü
üretim yapısının tek başına yeterli olmadığını, dijitalleşme ve Ar-Ge'ye hız
vermeyen sanayi merkezlerinin güç kaybettiğini gösteriyor dedi.

ÜRETİMİ GÜÇLÜ AMA DİJİTAL ALTYAPISI ZAYIF İLLER GERİ DÜŞÜYOR
Üçüncü katmanda ise potansiyeli olan fakat bunu harekete geçirmekte zorlanan geniş
bir çeper bulunduğunu belirten Başkan Ardıç, en alt teknoloji kategorisindeki
il sayısının 16'dan 18'e çıkmasının teknoloji dönüşümünün tabana yayılmasında
sorun olduğuna işaret ettiğini söyledi. Başkan Ardıç, Bu tablo bize Türkiye'nin
teknoloji haritasında Ankara ve İstanbul'un ayrışmaya başladığına, diğer büyük
sanayi kentlerinin ise zorlandığına işaret etmektedir. İller arasındaki farkın
ana nedenini, fiber altyapı, geniş bant ve dijital erişim kalitesi oluşturuyor.
Üretimi güçlü ama dijital altyapısı zayıf iller teknolojik gelişmişlikte geri
düşüyor değerlendirmesinde bulundu.

TÜRKİYE'NİN TEKNOLOJİ ÜRETİM ÜSSÜ ANKARA
ASO-İLTEK 2025 sonuçlarının, Türkiye'nin teknoloji üretim üssünün Ankara olduğunu
çok açık biçimde gösterdiğini belirten Başkan Ardıç, araştırma ve yenilikçilik
kapasitesinde ilk sırada olan Ankara'nın teknoloji üretiminde liderliğini güçlendirdiğine
dikkat çekti.

Ankara'nın, üniversite-kamu-sanayi iş birliği, nitelikli insan kaynağı, teknoparkları,
teknoloji geliştirme merkezleri ve savunma ile havacılık başta olmak üzere
derin teknoloji üretim kabiliyeti sayesinde, Ar-Ge'yi yenilikçiliğe, yenilikçiliği
de ihracata ve katma değere dönüştüren güçlü bir ekosistemi bulunduğuna
işaret eden Başkan Ardıç, Ankara'nın toplam ihracatı içinde yüksek teknoloji payının
%13,3 seviyesi ile diğer büyük sanayi illerinin ve Türkiye ortalamasının
çok üzerinde gerçekleşmesi de, bu dönüşümün en somut göstergelerinden biridir dedi.

SAVUNMA SANAYİİ TEKNOLOJİ ATILIMI İÇİN KUVVETLİ BİR KALDIRAÇ
ASO-İLTEK 2025'in temasını Savunma Teknolojileri olarak belirlediklerini ifade
eden Başkan Ardıç, savunma sanayiinin yalnızca güvenlik alanı olmadığına, ekonominin
yenilik ve teknoloji atılımı için kuvvetli bir kaldıraç görevi üstlendiğine
dikkat çekti.

Ankara'nın savunma sanayiindeki birikiminin, elektronik, yazılım, havacılık ve uzay
gibi birçok alana yayılan çarpan etkisi ürettiğini söyleyen Başkan Ardıç, şöyle
devam etti:
Savunma sanayiinde elde ettiğimiz yüksek katma değer, doğru stratejiyle teknolojiye
dayalı sürdürülebilir kalkınmanın mümkün olduğunu göstermektedir. Asıl mesele,
bu başarıyı diğer sektörlere yayabilmektir. Türkiye'nin kilogram başına ihracat
değeri 1,57 dolar iken, savunma ve havacılık sektöründe bu rakam tam 44 kat
yükselerek 65 dolara çıkmaktadır. Bu nedenle Ankara'da geliştirilen teknoloji
yalnızca belirli bir sektörü değil, Türkiye'nin yüksek katma değerli üretim kapasitesini
bütünüyle ileri taşımaktadır. Bu başarıyı sürdürülebilir kılmak için
yeni bir perspektife daha ihtiyacımız var. Teknolojiyi üretmek kadar, insan kaynağını
çekmek ve elde tutmak da kritik hale gelmiştir. Endeks sonuçları, Ankara'nın
yetenek havuzunu genişletmesi ve yaşam kalitesi unsurlarını güçlendirmesi
gerektiğini de açık biçimde işaret etmektedir. Ankara'nın teknoloji liderliği
doğru adımlarla desteklendiğinde, Türkiye'nin geleceğini belirleyecek en kritik
kaldıraçlardan biri olacaktır.

ASO-İLTEK'TEN KRİTİK UYARI: SANAYİ GÜCÜ DİJİTALLEŞME VE AR-GE İLE İLERLEMEZSE İRTİFA
KAYBI KAÇINILMAZ
Türkiye'nin teknoloji omurgasını oluşturan Ankara ve İstanbul'un güçlerini farklı
başlıklardan aldığını ve birbirlerinin tamamlayıcısı olduğunu söyleyen Başkan
Ardıç, Ankara araştırmanın, savunma sanayiinin ve derin teknolojinin, İstanbul ise
dijital altyapının, finansın ve küresel bağlantıların merkezidir dedi.

Başkan Ardıç, bu iki merkezde üretilen teknoloji gücünün Anadolu'ya yayılmayı gerektiğini
vurgulayarak, ASO-İLTEK'in en kritik uyarılarından biri burada ortaya
çıkıyor. Kocaeli, Eskişehir, Bursa ve İzmir gibi güçlü sanayi merkezlerimiz,
dijitalleşme, Ar-Ge ve teknoloji çıktıları aynı anda ilerlemezse, irtifa kaybının
kaçınılmaz olduğunu gösteriyor. Dün bizi taşıyan sanayi modeli, yarının teknoloji
yarışında tek başına yeterli olmayacak. Bu bir mevcut sanayi yapısı veya
politikası eleştirisi değildir. Sanayimizi daha güçlü bir geleceğe hazırlama çağrısıdır
değerlendirmesini yaptı.

ANADOLU'DAN UMUT VEREN ÖRNEK: KAYSERİ
ASO-İLTEK sonuçlarının umut veren örnekler de sunduğunu ve Kayseri'nin bunlardan
biri olduğunu belirten Başkan Ardıç, Kayseri'nin patent, tasarım ve teknoloji
tescillerindeki performansı, Anadolu'dan güçlü bir teknoloji mesajı vermektedir.
Doğru ekosistem kurduğunda Anadolu'nun yüksek teknoloji ligine çıkabileceğini
göstermektedir.

TÜRKİYE'NİN SORUNU TEKNOLOJİ EKSİKLİĞİ DEĞİL, TEKNOLOJİDE EŞİK ATLAYAMAMAK
ASO-İLTEK sonuçlarının herkese bulunduğu yerden daha ileriye gitme mesajı verdiğini
söyleyen Başkan Ardıç, politika yapıcılara, iş dünyasına, üniversiteleri şu
mesajı verdi:
Tek tip teşvik anlayışı artık yeterli değildir. İl bazında, veri temelli ve hedefli
sanayi politikalarına ihtiyacımız vardır. Geleneksel üretim hâlâ değerli ama
dijitalleşme ve yenilikle desteklemezsek rekabetçi olamayız. Üniversitelerin
bilgi üretmesi çok kıymetlidir. Ama o bilgi şehirle ve sanayiyle buluşmadıkça
beklenen dönüşüm gerçekleşmez. Türkiye'nin sorunu teknoloji eksikliği değildir,
teknolojide eşik atlayamamaktır. Teknolojik dönüşüm bir merdivendir. Doğru basamağa
basmazsanız düşersiniz. Raporumuz, bu merdivenin hangi basamaklarının sağlam,
hangilerinin onarım istediğini gösteriyor. Ankara Sanayi Odası olarak biz,
ülkemizin teknoloji yolculuğunun, sadece yeni girişimlerle değil, mevcut sanayinin
dönüşümüyle hedefine varacağına inanıyoruz.

Basın toplantısı, ASO Genel Sekreteri ve ASO Teknopark Genel Müdürü Prof. Dr. Mehmet
Cansız'ın ASO-İLTEK 2025 sonuçlarına ilişkin sunumu ile devam etti.

5 BOYUT, 37 DEĞİŞKENLE TEKNOLOJİK GELİŞMİŞLİĞİN BİLİMSEL ANALİZİ
ASO-İLTEK, Türkiye'nin 81 ilinin teknolojik gelişmişlik düzeyini sayısal olarak
ölçmenin ötesinde, Türkiye'nin yüksek katma değerli üretime geçişini, sanayinin
teknoloji düzeyinin arttırılmasını, güvenilir ve karşılaştırılabilir veri temelli
bir strateji ve politika oluşturulmasını, teknoloji ekosistemine bütüncül bir
yaklaşım sağlanmasını hedefliyor. Sektörel Yapı, Araştırma ve Yenilikçilik Kapasitesi,
Dijital Altyapı, Teknoloji Çıktıları, Yaşam Kalitesi ve İşgücü alt endeksleri
olmak üzere 5 boyutta ve 37 değişkenli teknolojik gelişmişliğin analizinin
yapıldığı ASO-İLTEK, Türkiye'nin teknoloji röntgenini çekiyor.

ASO-İLTEK'te 81 il teknolojik gelişmişliğine göre sıralanırken, 8 derecede
değerlendiriliyor. Endeksin 2025 sonuçlarında ilk 2 sırayı AA derecesi ile Ankara ve
İstanbul alıyor. Geçen yıl 4 ilin bulunduğu AA derecesinde bu yıl sayı 2'ye düştü
ve Ankara ile İstanbul, kendi ligini oluşturdu.

Sanayi şehirleri olan üçüncü sıradaki Eskişehir ve dördüncü Kocaeli ise bu yıl BA
derecesine geriledi. Bu illeri sırasıyla BB derecesindeki İzmir, Kayseri, Bursa
ve CB derecesindeki Sakarya takip ediyor.

ÜÇ KATMANLI TÜRKİYE: İNOVASYON MERKEZİ, ÜRETİM KUŞAĞI, DÜŞÜK TEKNOLOJİ TUZAĞI
ASO-İLTEK'in 2023-2025 dönemi sonuçlarına göre 55 il derecesini korudu, 14 il yüksek
performansla derecesini yükseltirken, 12 ilin derecesi ise düştü.

Buna göre Türkiye'nin teknoloji haritası 3 katmanlı bir yapıda oluştu. Üst katmanda
ulusal inovasyon ve ekosistemin çekirdeği olan Ankara ve İstanbul yer alırken,
ikinci katmanda üretim odaklı ve sanayi temelli teknoloji kapasitesinin baskın
olduğu Kocaeli, Eskişehir, İzmir, Kayseri ve Manise gibi şehirler yer aldı.

Üçüncü katmanı ise dijital altyapı, Ar-Ge kapasitesi ve teknoloji çıktılarına göre
zayıf olan iller oluşturdu.

KAYSERİ, NİĞDE VE IĞDIR FARKI
Son 2 yılda Araştırma ve Yenilikçilik Kapasitesi ve Teknoloji Çıktıları alt endekslerinde
yükselen Kayseri, genel endekste 2 basamak yukarıya çıktı. Kayseri'nin
patent ve tasarım sayısındaki performansı Anadolu'dan güçlü bir teknoloji mesajı
olarak dikkat çekti. Niğde'nin 34, Iğdır'ın 30 basamak yükselmesi de endeksin
dikkat çeken sonuçları arasında yer aldı.

12 ŞEHİRDE İRTİFA KAYBI
Zayıf performans sergileyen 12 ilin teknolojik gelişmişlik düzeyi düştü. En dipte
olan FF derecesinde yer alan il sayısı da 16'dan 18'e çıktı. Bu sonuç, iller
arasında teknolojik eşitsizliğinin derinleştiğini, bazı illerin dipte kalma riskinin
yükseldiğini gösterdi.

SAVUNMA SANAYİİ, STRATEJİK BAĞIMSIZLIKTAN EKONOMİK DÖNÜŞÜME TÜRKİYE'NİN EN GÜÇLÜ
KALDIRACI
ASO-İLTEK 2025'in teması Savunma Sanayii Teknolojileri olarak belirlendi. Savunma
sanayiinin, yarattığı teknoloji ekosistemiyle belirleyici olduğuna dikkat çekilerek,
kalkınma politikalarının merkezinde yer alması gerektiği vurgulandı.
Savunma sanayii teknolojilerinin sağlık, enerji gibi farklı sektörlerde kullanılarak,
ulusal refahın artırılabileceği belirtildi.

İLLERE ÖZGÜ BUTİK POLİTİKALAR VE DERİN TEKNOLOJİ HAMLESİ
Ankara Sanayi Odası'nın raporunda, teknolojik gelişmişlik seviyesini yükselmek için
politika önerilerine de yer verildi. İllere özgü butik politikalara dikkat
çekilerek, Kocaeli, Bursa, Eskişehir gibi sanayi şehirlerine özel, OSB odaklı dijitalleşme
ve yeşil dönüşüm programları uygulanması, Antalya ve Muğla'da küresel
yetenekleri çekecek Teknoloji Serbest Bölgeleri oluşturulması, savunma sanayii
teknoloji birikimini diğer sektörlere aktaracak kurumsal bir yapı oluşturulması,
Kayseri, Adana, Kahramanmaraş ve Gaziantep gibi üretim gücü yüksel illerde
teknoloji arayüzlerinin etkinliğinin artırılması gerektiği belirtildi.

FİBER ALTYAPI VE 5G YATIRIMI
İkinci katmandaki sanayi bölgelerine öncelikli fiberoptik ve 5G yatırımı yapılması,
Ankara ve İstanbul için biyoteknoloji, kuantum, yarı iletkenler gibi alanlarda
kamu-özel sektör ortaklı girişim sermayesi fonlarının kurulması, lise seviyesinden
başlayan Geleceğin Teknoloji Liderleri programı oluşturulması da politika
önerileri arasında yer aldı.


-iDeal Haber Merkezi-
- twitter.com/iDealDataHaber // www.idealdata.com.tr -