PwC ve Microsoft tarafından hazırlanan Unlocking Tomorrow: Agentic AI for Financial
Services (Yarını Açığa Çıkarmak: Finansal Hizmetlerde Otonom Yapay Zekâ
Rehberi) başlıklı çalışma, finansal hizmetler sektöründe yapay zekânın yeni aşaması
olarak değerlendirilen agentic AI teknolojilerinin bankacılık, sigortacılık
ve sermaye piyasalarında yaratacağı dönüşümü ele alıyor. Çalışma, finansal kurumların
artan operasyonel karmaşıklık, düzenleyici gereklilikler, müşteri beklentileri
ve verimlilik baskıları karşısında nasıl yeni bir çalışma modeline yöneldiğini
ortaya koyuyor.

Yapay zekâda yeni aşama: Agentic AI
Rapora göre agentic AI, geleneksel analitik, otomasyon ve üretken yapay zekâ
uygulamalarından farklı olarak, yalnızca belirli bir görevi tamamlamakla sınırlı kalmıyor.
Yapay zekâ ajanları, veri kaynaklarına erişebiliyor, çok adımlı süreçleri
yürütebiliyor, farklı sistemler arasında koordinasyon sağlayabiliyor ve değişen
koşullara uyum gösterebiliyor. Böylece finansal kuruluşlar, insan gözetimini
koruyarak daha hızlı, daha tutarlı ve daha ölçeklenebilir süreçler tasarlayabiliyor.
Çalışmada, finansal hizmetler sektörünün son dönemde dijital dönüşüm,
artan uyum maliyetleri, siber riskler, dolandırıcılık, genç müşterilerin değişen
beklentileri ve yaşlanan iş gücü gibi birçok baskıyı aynı anda yönettiği belirtiliyor.
Rapora göre bu baskılar, bankacılık, sigortacılık, varlık yönetimi ve
sermaye piyasaları dahil olmak üzere sektörün tüm alt alanlarında hem yeni fırsatlar
hem de yeni riskler yaratıyor.

Bu dönüşümün regülasyon boyutu da öne çıkıyor. Raporda, Ocak 2025'ten itibaren yürürlüğe
giren Avrupa Dijital Operasyonel Dayanıklılık Yasası'nın (DORA), finansal
kurumlarda siber dayanıklılığı güçlendirmeyi ve düzenlemeleri uyumlu hale getirmeyi
hedeflediği belirtiliyor. Avrupa Birliği Yapay Zekâ Yasası'nın ise risk
seviyelerine göre farklı kontrol mekanizmaları getirdiği, GDPR'ın da kişisel
verilerin hukuka uygun, şeffaf ve güvenli biçimde işlenmesine yönelik yükümlülükleri
güçlendirdiği ifade ediliyor.

Bankacılıkta müşteri kabulünden kredi süreçlerine kadar uçtan uca dönüşüm
Çalışmaya göre bankacılık sektöründe agentic AI'ın kısa vadede en fazla değer yaratabileceği
alanlar, finansal suçlarla mücadele ve regülasyon süreçleri, müşteri
etkileşimi ve kişiselleştirme ile kredi tahsis operasyonları olarak öne çıkıyor.
Bu alanlar, yoğun regülasyon baskısı, yüksek hacimli veri, karmaşık karar
süreçleri ve çok adımlı iş akışları nedeniyle yapay zekâ ajanlarının hızlı etki
yaratabileceği başlıklar arasında yer alıyor.

Raporda, yapay zekâ ajanlarının müşteri kabul ve Müşterini Tanı (KYC) süreçlerinde
belge toplama, doğrulama, kaynak varlık dokümantasyonu hazırlama ve onboarding
süreçlerini hızlandırma gibi görevleri üstlenebildiği belirtiliyor. Çalışmada
yer verilen örneklerden birinde, büyük bir Asya bankasının kaynak varlık notu
hazırlama süresini yaklaşık 10 günden 1 saate düşürdüğü, nihai doğrulamanın ise
ilişki yöneticileri tarafından yapıldığı aktarılıyor. Finansal suçlarla mücadelede
de agentic AI'ın yalnızca tespit kabiliyetini artırmakla kalmadığı, kanıt
toplama, vaka anlatısı hazırlama, politika kurallarını uygulama ve gerekli durumlarda
insan incelemesini tetikleme gibi süreçleri de koordine edebildiği belirtiliyor.
Rapora göre bu yaklaşım, işlem izleme ve dolandırıcılık tespitinde yanlış
pozitiflerin azaltılmasına ve denetim izlerinin korunmasına katkı sağlayabiliyor.

Müşteri deneyimi tarafında ise agentic AI destekli sistemler, çağrı merkezi
çalışanlarına görüşmeleri özetleme, gerçek zamanlı öneri sunma ve kayıtları otomatik
güncelleme gibi alanlarda destek veriyor. Çalışmada, agentic AI destekli self-servis
çözümlerin rutin taleplerin yaklaşık %30'unu insan müdahalesi olmadan çözebildiği,
bunun müşteri memnuniyetini artırırken operasyonel maliyetleri de düşürebildiği
belirtiliyor. Kredi süreçlerinde agentic AI, belge toplama, doğrulama,
risk değerlendirme ve taraflar arası koordinasyon gibi alanlarda manuel ve
evrak yoğun süreçleri daha hızlı ve bütünleşik bir dijital yolculuğa dönüştürüyor.
Raporda, gelecekte bir konut alıcısının emlak arama, teklif müzakeresi, çoklu
kredi başvurusu, mortgage onayı ve sigorta aktivasyonu gibi süreçlerde agentic
AI destekli uçtan uca bir yapıdan faydalanabileceği örnek olarak aktarılıyor.

Sigortacılıkta risk değerlendirme, hasar ve müşteri deneyimi yeniden şekilleniyor
Rapora göre sigorta sektöründe agentic AI, risk değerlendirme (underwriting), hasar
ve dolandırıcılık yönetimi, müşteri hizmetleri ve iş gücü dayanıklılığı alanlarında
önemli bir dönüşüm yaratıyor. Bu alanlar, uzman kararına dayalı yapıları,
yoğun yapılandırılmamış veri kullanımı ve müşteri beklentilerine hassasiyetleri
nedeniyle agentic AI uygulamaları için güçlü kullanım alanları sunuyor. Risk
değerlendirme süreçlerinde agentic AI, periyodik ve belge odaklı geleneksel
modelden daha dinamik ve sürekli öğrenen bir yapıya geçişi destekliyor. Rapora
göre yapay zekâ ajanları, başvuru belgeleri, geçmiş poliçe ve hasar verileri ile
ilgili dış kaynaklardan gelen bilgileri otomatik olarak toplayıp düzenleyebiliyor,
eksik veya tutarsız unsurları işaretleyebiliyor ve yapılandırılmış risk dosyaları
oluşturabiliyor. Daha basit iş kollarında ise belirlenen eşiklerin altında
insan müdahalesi olmadan onay süreçlerini destekleyebiliyor. Çalışmada ayrıca
hasar aktivitesi, davranışsal örüntüler, hava durumu modelleri, görüntü analizi
ve mobilite verilerinden gelen sinyallerin risk değerlendirme modellerine
sürekli biçimde entegre edilebildiği belirtiliyor. Yüksek çözünürlüklü iklim tahminleri,
drone ve uydu görüntüleri ile hiper yerel mobilite verilerinin kullanımı,
riskin bireysel mülk, mahalle veya rota seviyesinde değerlendirilmesini mümkün
hale getiriyor.

Hasar yönetiminde ise yapay zekâ ajanları, hasar ihbarından ödeme başlatma aşamasına
kadar olan yolculukta kanıt toplama, poliçe bilgisini doğrulama, tutarsızlıkları
tespit etme ve yapılandırılmış vaka değerlendirmeleri oluşturma gibi görevleri
üstlenebiliyor. İnsan desteğinin gerekli olduğu durumlarda da temel bilgileri
öne çıkararak, anomali alanlarını işaretleyerek ve önerilen sonraki adımları
sunarak manuel inceleme süresini azaltabiliyor. Dolandırıcılık tespitinde çoklu
ajan sistemleri, davranışsal sinyaller, poliçe geçmişi, hasar sahibinin beyanları,
belge doğruluğu ve farklı vakalar arasındaki örüntüleri birlikte analiz
edebiliyor. Rapora göre bu yaklaşım, geleneksel kural bazlı sistemlerin kaçırabileceği
daha ince anomalilerin tespit edilmesine yardımcı oluyor.

Müşteri hizmetleri ve elde tutma alanında da agentic AI, sigorta şirketlerinin farklı
bölgelerde ve dillerde her zaman erişilebilir, çok kanallı hizmet sunmasını
destekliyor. PwC AI Agent Survey sonuçlarına göre agentic AI kullanan kurumların
%54'ü müşteri deneyiminde iyileşme gördüğünü belirtirken, şirketlerin %57'si
müşteri hizmetlerinde yapay zekâ ajanlarını kullanıyor veya kullanmayı planlıyor.
Raporda iş gücü dayanıklılığı da sigorta sektörü için kritik bir başlık olarak
ele alınıyor. Avrupa sigorta sektöründe çalışanların üçte birinden fazlasının
50 yaşın üzerinde olduğuna dikkat çekilen çalışmada, agentic AI'ın deneyimli
çalışanların karar alma biçimlerini yakalayarak kurumsal bilgi birikimini operasyonel
modellere dönüştürmeye katkı sağlayabileceği belirtiliyor.

Sermaye piyasalarında analiz süresi günlerden dakikalara iniyor
Çalışmaya göre sermaye piyasaları ve özel sermaye tarafında agentic AI, araştırma
ve analitik süreçlerin hızlandırılması, durum tespiti operasyonları, müşteri
danışmanlığı, kişiselleştirme, risk, likidite ve uyum yönetimi alanlarında öne
çıkıyor. Bu alanlar, farklı bilgi kaynaklarının kısa süre içinde sentezlenmesini
gerektirdiği için çoklu ajan orkestrasyonu açısından uygun bir zemin sunuyor.
Raporda agentic AI'ın yatırım araştırmalarında günler sürebilen analitik iş akışlarını
dakikalar içinde yürütülebilen süreçlere dönüştürebildiği belirtiliyor.
Yapay zekâ ajanları, finansal tabloları, finansal sonuç toplantısı kayıtlarını,
piyasa haberlerini ve alternatif veri kaynaklarını işleyerek yapılandırılmış
analiz taslakları oluşturabiliyor. Böylece portföy yöneticileri ve analistler
manuel veri sentezi yerine daha fazla değerlendirme ve senaryo analizine odaklanabiliyor.
Dış şoklar karşısında da agentic AI'ın rolü öne çıkıyor. Rapora göre
ani bir politika açıklaması veya yeni bir tarife gibi piyasa hareketi yaratabilecek
gelişmelerde yapay zekâ ajanları, pozisyonlar ve sektörler arasındaki maruziyet
yollarını takip ederek portföy üzerindeki olası etkileri hızlı biçimde analiz
edebiliyor.

Özel sermaye ve yatırım operasyonlarında ise agentic AI, veri odası incelemeleri,
kontrol listesi yönetimi ve risk işaretleme gibi zaman alan süreçleri otomatikleştirerek
durum tespiti döngülerini hızlandırabiliyor. Çoklu ajan iş akışları,
portföy şirketlerindeki operasyonel göstergeleri takip ederek iyileştirme alanlarını
görünür hale getirebiliyor. Risk, likidite ve uyum yönetiminde de agentic
AI'ın sürekli maruziyet izleme, likidite pozisyonlarını değerlendirme, yoğunlaşma
risklerini takip etme ve stres testi senaryolarını genişletme gibi alanlarda
kullanılabildiği belirtiliyor. Raporda bu süreçlerin insan doğrulamasıyla desteklenerek
daha dinamik ve şeffaf hale gelebileceği ifade ediliyor.

Finansal hizmetlerde yapay zekâ artık operasyon modelinin parçası haline geliyor
Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan PwC Türkiye Finansal Hizmetler Lideri Talar
Gül, şunları söyledi: PwC ve Microsoft iş birliğiyle hazırlanan 'Unlocking
Tomorrow: Agentic AI for Financial Services' çalışması, finansal hizmetler sektöründe
yapay zekânın artık yalnızca verimlilik sağlayan bir teknoloji yatırımı
olmaktan çıkıp kurumların çalışma modelini yeniden şekillendiren stratejik bir
dönüşüm alanına dönüştüğünü gösteriyor. Bankacılıktan sigortacılığa, sermaye piyasalarından
müşteri deneyimine kadar geniş bir alanda daha hızlı, daha ölçeklenebilir
ve daha bağlantılı süreçler oluşuyor. Ancak bu dönüşümün sürdürülebilir
olması için güçlü veri altyapısı, güven temelli yönetişim yaklaşımı, Sorumlu Yapay
Zekâ prensipleri ve insan gözetimi kritik önem taşıyor. Türkiye'deki uygulamalara
baktığımızda düzenleyicilerin, finansal sektörde yapay zekâ kullanımına
ilişkin yapay zekâ ve dolayısıyla veri egemenliği üzerinden ortaya koydukları
hassasiyetler de Sorumlu Yapay Zekâ kullanımının önemine işaret ediyor. Bu konudaki
prensiplerin yakın zamanda mevzuat olarak finansal sektöre yön göstermesini
beklemek de yanlış olmayacaktır.

Öncü organizasyonlar yaklaşımı öne çıkıyor
PwC Türkiye Yönetim Danışmanlığı Hizmetleri Lideri Cem Aracı, Bu tablo aynı zamanda
kurumsal yazılım anlayışında da önemli bir kırılmaya işaret ediyor. Kullanıcıların
yalnızca ekranlar arasında işlem yaptığı geleneksel model, yerini görev
tanımlayan, sonuçları değerlendiren ve dijital ajanlarla birlikte çalışan yeni
bir modele bırakıyor. Böylece kullanıcı deneyimi kadar görev deneyimi de önem
kazanıyor. Kurumlar için amaç artık yalnızca iyi çalışan bir arayüz geliştirmek
değil, farklı sistemleri bir araya getirerek sonuç üreten akıllı iş akışları
kurabilmek oluyor. Öte yandan finansal hizmetler gibi geniş regülasyonlu sektörlerde
hız kadar güven de belirleyici. Çalışmada Avrupa Birliği'nin AI Act düzenlemesi,
DORA ve GDPR çerçeveleri gibi başlıkların, açıklanabilirlik, izlenebilirlik
ve veri güvenliği konularını daha da kritik hale getirdiği belirtiliyor. Bu
nedenle yapay zekâ yatırımlarında yönetişim artık sonradan eklenen bir kontrol
katmanı değil, teknolojinin tasarım aşamasından itibaren düşünülmesi gereken
temel bir unsur olarak öne çıkıyor diyor.

Çalışmaya göre agentic AI'ın ölçeklenmesi, tekil pilot uygulamalardan daha fazlasını
gerektiriyor. Finansal kuruluşların strateji, yönetişim, teknoloji, yetenek
ve uygulamayı birbirine bağlayan, yeniden kullanılabilir ve kurum genelinde ölçeklenebilir
yapay zekâ temelleri oluşturması gerekiyor. Bu yapı sayesinde kurumlar,
deneysel kullanım alanlarının ötesine geçerek agentic AI'ın kurumsal değerini
daha geniş ölçekte yakalayabiliyor.


-iDeal Haber Merkezi-
- twitter.com/iDealDataHaber // www.idealdata.com.tr -