Ekonomi
Basın Bülteni- Kaspersky, çocukların yapay zekâyı güvenli ve sorumlu kullanması konusunda ebeveynleri uyardı
Yapay zekâ, çocukların öğrenme süreçlerinde giderek daha tanıdık bir araç haline
geliyor. Kaspersky, ebeveynlerin çocuklarının yapay zekâyı sorumlu bir şekilde
kullanmasına nasıl yardımcı olabileceğini anlatırken, yapay zekâ tarafından üretilen
yanıtların doğrulanmasının, yapay zekâ modellerinin halüsinasyon olarak
adlandırılan hatalı çıktılarının fark edilmesinin ve kişisel ya da okulla ilgili
bilgilerin yapay zekâ hizmetleriyle paylaşılmamasının önemine dikkat çekiyor.
Kaspersky'nin gözlemleri, söz konusu teknolojilerin daha erişilebilir olması ve
günlük eğitime entegre edilmesiyle birlikte çocukların yapay zekâ araçlarına yönelik
ilgisinin istikrarlı bir şekilde arttığını gösteriyor. Yeni eğitim-öğretim
yılı başlarken yapay zekâ, arama motorları, çevrim içi sözlükler ve eğitici videolar
kadar çocukların ders çalışma alışkanlıklarının doğal bir bileşeni olmaya
aday. Öğrenciler, zorlu bir konunun mantığını kavramak, kompozisyon fikirleri
geliştirmek, metin kontrolü yapmak, ödev sorularını çözmek ya da sunum hazırlamak
için yapay zekâ asistanlarından sıklıkla faydalanabiliyor.
Yapay zekâ, eğitim açısından sunduğu faydaların yanı sıra yeni zorlukları da beraberinde
getiriyor. Yapay zekâ modelleri gerçeğe uygun görünen ancak hatalı bilgiler
üretebilir veya kullanıcıları yanıltabilecek sahte görseller oluşturabilir.
Bu nedenle günümüzde dijital okuryazarlık yalnızca bilgi aramayı bilmekten ibaret
değil. Çocukların karşılaştıkları bilgileri sorgulamayı, olası manipülasyonları
fark etmeyi ve paylaştıkları bilgileri korumayı da öğrenmeleri gerekiyor.
Yapay zekâyı ödev yaptırma aracına değil, bir öğrenme asistanına dönüştürün
Saniyeler içinde bir kompozisyon metni almak ya da bir matematik probleminin doğrudan
sonucuna ulaşmak, çocukların içeriği anlamaksızın hazır yanıtı teslim etme
eğilimini artırabiliyor. Bu durum anlık olarak zaman kazandırsa da ödevin geliştirmeyi
amaçladığı temel becerilerin kazanılmasını engelliyor. Ebeveynler, çocuklarıyla
yapay zekânın konuyu açıklama, taslak oluşturma, örnek verme veya pratik
soruları sorma amacıyla kullanılabileceği, ancak ödevin tamamını onun yapmaması
gerektiği konusunda ortak bir ilkede buluşabilir.
Örneğin bir öğrenci sohbet botuna benim için bir kompozisyon yaz demek yerine,
farklı argüman önerileri istemeyi, bilmediği kavramların açıklamasını talep etmeyi
ya da kendi kaleme aldığı bir taslağın zayıf yönlerini göstermesini rica edebilir.
Matematik ödevlerinde ise doğrudan sonucu almak yerine çözüm yöntemini
adım adım anlattırabilir ve sonrasında cevaba bakmadan problemi kendi başına çözmeyi
deneyebilir. Ayrıca çocukları, yapay zekânın verdiği yanıtları ders kitapları,
ders notları veya güvenilir eğitim kaynaklarıyla karşılaştırmaya teşvik
etmek büyük önem taşıyor. Böyle bir yaklaşım, süreci sıradan bir kopyalama işleminden
çıkarıp eleştirel bir analiz çalışmasına dönüştürür.
Yapay zekânın doğru olanı bildiğini varsaymayın
Yapılan en yaygın hatalardan biri, yapay zekâ tarafından üretilen yanıtları bir
arama motoru sonucundan ya da uzman görüşünden farksız görmek. Oysa bir büyük dil
modeli, yalnızca eğitildiği verileri temel alarak hangi sözcüğün bir diğerini
mantıksal olarak takip etme olasılığının daha yüksek olduğunu tahmin eder. Üretilen
yanıt doğru olabileceği gibi, model olguları birbirine karıştırabilir, var
olmayan bir kaynağa veya makaleye atıfta bulunabilir ya da hiç gerçekleşmemiş
bir olayı son derece ikna edici bir dille anlatabilir.
Literatürde yapay zekâ halüsinasyonu olarak adlandırılan bu hatalar çocuklara
sade bir dille aktarılabilir: Yapay zekâ sistemleri, gerçekliğini kesin olarak
bildiği bilgileri sunmaz. Elinde yeterli veri olmadığında boşlukları kulağa mantıklı
gelen ancak gerçeği yansıtmayan ifadelerle doldurabilir. Bu nedenle çocukların
temel bir prensip edinmesi gerekir: Soru ne kadar kritikse, verilen yanıtın
doğruluğu da o denli titizlikle teyit edilmelidir.
Çevrim içi bilgileri doğrulamak için 5 adımlı kontrol yöntemi
Basit bir soru seti, çocukların bilgileri bir ödeve aktarmadan veya doğru kabul
etmeden önce durup düşünmelerine yardımcı olabilir.
1.Bilginin kaynağı kim ya da ne?
Yapay zekâ asistanı bir kitap, araştırma, alıntı veya tarihsel olgudan bahsediyorsa,
çocuğun bu kaynağın gerçekten var olup olmadığını ve güvenilirliğini teyit
etmesi gerekir.
2.Yanıt verilen görevle örtüşüyor mu?
Yapay zekâ kulağa yetkin gelen, akıcı bir yanıt üretebilir, ancak soruyu yanlış
yorumlamış, uygunsuz bir ayrıntı düzeyine kaymış veya öğretmenin yönergelerine
uymamış olabilir.
3.Bunu kendi cümlelerimle açıklayabiliyor muyum?
Öğrenci, yanıttaki mantıksal kurguyu bağımsız olarak anlayıp kendi sözleriyle yeniden
ifade edemiyorsa, o içeriği kendi çalışmasıymış gibi teslim etmemelidir.
4.Bilgiyi başka hangi kaynaklardan doğrulayabilirim?
Önemli olgular mutlaka ders kitapları, ders notları, resmî eğitim platformları ya
da rüştünü ispatlamış güvenilir kaynaklar üzerinden çapraz kontrolden geçirilmelidir.
5.Bir yetişkine danışmalı mıyım?
Bilgi, sağlık, güvenlik veya hassas bir konuyu kapsıyorsa ya da öğrencinin kafasını
karıştırıyorsa, bir ebeveyne veya öğretmene başvurmak öğrenme sürecinin en
sağlıklı adımıdır.
Ebeveynler, okul yılının başında bu yaklaşımı çocuklarıyla birlikte uygulayabilir.
Örneğin yapay zekâ tarafından oluşturulan bir ödev yanıtını birlikte inceleyebilir,
kaynaklarını kontrol edebilir ve hangi bölümlerin yararlı, hangilerinin
hatalı olduğunu ya da hangilerinin yeniden yazılması gerektiğini değerlendirebilirler.
Çocukların kişisel bilgilerini yapay zekâ araçlarıyla paylaşmasına izin vermeyin
Çocuklar sohbet botlarıyla olan etkileşimlerini tamamen gizli ve güvenli bir alan
olarak algılayabilir, yapay zekâyı kendileri, aileleri, okulları ya da kişisel
endişeleri hakkında konuşabilecekleri güvenilir bir arkadaş gibi görebilirler.
Ebeveynler, girilen komutların ve sohbet geçmişinin sunucularda saklanabileceğini
ve ilgili platformun politikalarına bağlı olarak yapay zekâ modellerini eğitmek
veya geliştirmek amacıyla kullanılabileceğini açıklamalıdır. Çocuklar ad-soyad,
ev adresi, telefon numarası, okul adı, şifreler, kimlik belgeleri, banka kartı
bilgileri, bilet görselleri ve benzeri hiçbir gizli veriyi bu araçlara girmemelidir.
Aynı kural başkalarının verileri için de geçerlidir: İzin alınmaksızın
üçüncü taraflara ait fotoğraflar, mesajlar veya belgeler kesinlikle sisteme yüklenmemelidir.
Eleştirel düşünceyi geliştirirken cihaz güvenliğini de ihmal etmeyin
Kritik düşünme, yanıltıcı yapay zekâ içeriklerine karşı en önemli savunma mekanizması.
Ancak bunun temel teknik güvenlik önlemleriyle desteklenmesi gerekiyor.
Çocukların kullandığı hesaplarda iki faktörlü kimlik doğrulama etkinleştirilmeli
ve her hesap için güçlü, benzersiz bir şifre kullanılmalı. Uygulamalar yalnızca
resmî kaynaklardan indirilmeli ve güncel tutulmalı. Kaspersky Premium gibi güvenilir
bir güvenlik çözümü de kimlik avı sayfalarının, kötü amaçlı dosyaların
ve diğer çevrim içi tehditlerin tespit edilmesine yardımcı olabilir. Ebeveynler
ayrıca gizlilik ayarlarını çocuklarıyla birlikte gözden geçirebilir ve yabancı
kişilerin hangi kişisel bilgilere erişebildiğini kontrol edebilir.
Çocukları siber güvenliğin temel unsurlarıyla tanıştırmak için Kaspersky Siber Güvenlik
Alfabesi gibi eğitim araçlarından yararlanılabilir. Ücretsiz olarak indirilebilen
bu kitap, temel kavramları, siber hijyen kurallarını ve dolandırıcılıklardan
korunma yollarını açıklıyor. Ebeveynler de kendi dijital becerilerini
geliştirmek için Kaspersky'nin Siber Hijyen eğitimine katılabilir. Eğitim, çevrim
içi güvenliğin temel ilkelerini anlaşılır bir formatta ele alıyor ve yetişkinlerin
çocuklarıyla şifreler, kişisel veriler, kimlik avı, şüpheli bağlantılar
ve dijital araçların sorumlu kullanımı hakkında konuşurken kendilerini daha güvende
hissetmelerine yardımcı olabilir.
Kaspersky Siber Okuryazarlık Proje Lideri Andrey Sidenko, konuya ilişkin
değerlendirmesinde şunları ifade ediyor: Yapay zekâ, çocukların kendi emeklerinin yerini
almak yerine bir konuyu derinlemesine keşfetmek, anlama düzeylerini ölçmek
ya da bir taslağı geliştirmek için kullanıldığında son derece değerli bir öğrenme
aracına dönüşür. Buradaki temel yetkinlik, her yanıtı olduğu gibi kabul etmemeyi
öğrenmektir. Yapay zekâ tarafından üretilen bir metin son derece kendinden
emin ve düzenli görünse de kurgusal bilgiler, sahte kaynaklar ya da mantık hataları
içerebilir. Ebeveynler, çocuklarını kritik bilgileri ders kitaplarından ve
güvenilir kaynaklardan doğrulamaya, yanıtları kendi ifadeleriyle açıklamaya ve
tereddüt ettiklerinde yardım istemeye teşvik ederek sürece katkı sağlayabilir.
Bu alışkanlıklar, çocukların eğitim yılı boyunca ihtiyaç duyacakları eleştirel
düşünme yetisini geliştirirken yapay zekâdan en doğru şekilde faydalanmalarını
sağlayacaktır.
-iDeal Haber Merkezi-
- twitter.com/iDealDataHaber // www.idealdata.com.tr -
geliyor. Kaspersky, ebeveynlerin çocuklarının yapay zekâyı sorumlu bir şekilde
kullanmasına nasıl yardımcı olabileceğini anlatırken, yapay zekâ tarafından üretilen
yanıtların doğrulanmasının, yapay zekâ modellerinin halüsinasyon olarak
adlandırılan hatalı çıktılarının fark edilmesinin ve kişisel ya da okulla ilgili
bilgilerin yapay zekâ hizmetleriyle paylaşılmamasının önemine dikkat çekiyor.
Kaspersky'nin gözlemleri, söz konusu teknolojilerin daha erişilebilir olması ve
günlük eğitime entegre edilmesiyle birlikte çocukların yapay zekâ araçlarına yönelik
ilgisinin istikrarlı bir şekilde arttığını gösteriyor. Yeni eğitim-öğretim
yılı başlarken yapay zekâ, arama motorları, çevrim içi sözlükler ve eğitici videolar
kadar çocukların ders çalışma alışkanlıklarının doğal bir bileşeni olmaya
aday. Öğrenciler, zorlu bir konunun mantığını kavramak, kompozisyon fikirleri
geliştirmek, metin kontrolü yapmak, ödev sorularını çözmek ya da sunum hazırlamak
için yapay zekâ asistanlarından sıklıkla faydalanabiliyor.
Yapay zekâ, eğitim açısından sunduğu faydaların yanı sıra yeni zorlukları da beraberinde
getiriyor. Yapay zekâ modelleri gerçeğe uygun görünen ancak hatalı bilgiler
üretebilir veya kullanıcıları yanıltabilecek sahte görseller oluşturabilir.
Bu nedenle günümüzde dijital okuryazarlık yalnızca bilgi aramayı bilmekten ibaret
değil. Çocukların karşılaştıkları bilgileri sorgulamayı, olası manipülasyonları
fark etmeyi ve paylaştıkları bilgileri korumayı da öğrenmeleri gerekiyor.
Yapay zekâyı ödev yaptırma aracına değil, bir öğrenme asistanına dönüştürün
Saniyeler içinde bir kompozisyon metni almak ya da bir matematik probleminin doğrudan
sonucuna ulaşmak, çocukların içeriği anlamaksızın hazır yanıtı teslim etme
eğilimini artırabiliyor. Bu durum anlık olarak zaman kazandırsa da ödevin geliştirmeyi
amaçladığı temel becerilerin kazanılmasını engelliyor. Ebeveynler, çocuklarıyla
yapay zekânın konuyu açıklama, taslak oluşturma, örnek verme veya pratik
soruları sorma amacıyla kullanılabileceği, ancak ödevin tamamını onun yapmaması
gerektiği konusunda ortak bir ilkede buluşabilir.
Örneğin bir öğrenci sohbet botuna benim için bir kompozisyon yaz demek yerine,
farklı argüman önerileri istemeyi, bilmediği kavramların açıklamasını talep etmeyi
ya da kendi kaleme aldığı bir taslağın zayıf yönlerini göstermesini rica edebilir.
Matematik ödevlerinde ise doğrudan sonucu almak yerine çözüm yöntemini
adım adım anlattırabilir ve sonrasında cevaba bakmadan problemi kendi başına çözmeyi
deneyebilir. Ayrıca çocukları, yapay zekânın verdiği yanıtları ders kitapları,
ders notları veya güvenilir eğitim kaynaklarıyla karşılaştırmaya teşvik
etmek büyük önem taşıyor. Böyle bir yaklaşım, süreci sıradan bir kopyalama işleminden
çıkarıp eleştirel bir analiz çalışmasına dönüştürür.
Yapay zekânın doğru olanı bildiğini varsaymayın
Yapılan en yaygın hatalardan biri, yapay zekâ tarafından üretilen yanıtları bir
arama motoru sonucundan ya da uzman görüşünden farksız görmek. Oysa bir büyük dil
modeli, yalnızca eğitildiği verileri temel alarak hangi sözcüğün bir diğerini
mantıksal olarak takip etme olasılığının daha yüksek olduğunu tahmin eder. Üretilen
yanıt doğru olabileceği gibi, model olguları birbirine karıştırabilir, var
olmayan bir kaynağa veya makaleye atıfta bulunabilir ya da hiç gerçekleşmemiş
bir olayı son derece ikna edici bir dille anlatabilir.
Literatürde yapay zekâ halüsinasyonu olarak adlandırılan bu hatalar çocuklara
sade bir dille aktarılabilir: Yapay zekâ sistemleri, gerçekliğini kesin olarak
bildiği bilgileri sunmaz. Elinde yeterli veri olmadığında boşlukları kulağa mantıklı
gelen ancak gerçeği yansıtmayan ifadelerle doldurabilir. Bu nedenle çocukların
temel bir prensip edinmesi gerekir: Soru ne kadar kritikse, verilen yanıtın
doğruluğu da o denli titizlikle teyit edilmelidir.
Çevrim içi bilgileri doğrulamak için 5 adımlı kontrol yöntemi
Basit bir soru seti, çocukların bilgileri bir ödeve aktarmadan veya doğru kabul
etmeden önce durup düşünmelerine yardımcı olabilir.
1.Bilginin kaynağı kim ya da ne?
Yapay zekâ asistanı bir kitap, araştırma, alıntı veya tarihsel olgudan bahsediyorsa,
çocuğun bu kaynağın gerçekten var olup olmadığını ve güvenilirliğini teyit
etmesi gerekir.
2.Yanıt verilen görevle örtüşüyor mu?
Yapay zekâ kulağa yetkin gelen, akıcı bir yanıt üretebilir, ancak soruyu yanlış
yorumlamış, uygunsuz bir ayrıntı düzeyine kaymış veya öğretmenin yönergelerine
uymamış olabilir.
3.Bunu kendi cümlelerimle açıklayabiliyor muyum?
Öğrenci, yanıttaki mantıksal kurguyu bağımsız olarak anlayıp kendi sözleriyle yeniden
ifade edemiyorsa, o içeriği kendi çalışmasıymış gibi teslim etmemelidir.
4.Bilgiyi başka hangi kaynaklardan doğrulayabilirim?
Önemli olgular mutlaka ders kitapları, ders notları, resmî eğitim platformları ya
da rüştünü ispatlamış güvenilir kaynaklar üzerinden çapraz kontrolden geçirilmelidir.
5.Bir yetişkine danışmalı mıyım?
Bilgi, sağlık, güvenlik veya hassas bir konuyu kapsıyorsa ya da öğrencinin kafasını
karıştırıyorsa, bir ebeveyne veya öğretmene başvurmak öğrenme sürecinin en
sağlıklı adımıdır.
Ebeveynler, okul yılının başında bu yaklaşımı çocuklarıyla birlikte uygulayabilir.
Örneğin yapay zekâ tarafından oluşturulan bir ödev yanıtını birlikte inceleyebilir,
kaynaklarını kontrol edebilir ve hangi bölümlerin yararlı, hangilerinin
hatalı olduğunu ya da hangilerinin yeniden yazılması gerektiğini değerlendirebilirler.
Çocukların kişisel bilgilerini yapay zekâ araçlarıyla paylaşmasına izin vermeyin
Çocuklar sohbet botlarıyla olan etkileşimlerini tamamen gizli ve güvenli bir alan
olarak algılayabilir, yapay zekâyı kendileri, aileleri, okulları ya da kişisel
endişeleri hakkında konuşabilecekleri güvenilir bir arkadaş gibi görebilirler.
Ebeveynler, girilen komutların ve sohbet geçmişinin sunucularda saklanabileceğini
ve ilgili platformun politikalarına bağlı olarak yapay zekâ modellerini eğitmek
veya geliştirmek amacıyla kullanılabileceğini açıklamalıdır. Çocuklar ad-soyad,
ev adresi, telefon numarası, okul adı, şifreler, kimlik belgeleri, banka kartı
bilgileri, bilet görselleri ve benzeri hiçbir gizli veriyi bu araçlara girmemelidir.
Aynı kural başkalarının verileri için de geçerlidir: İzin alınmaksızın
üçüncü taraflara ait fotoğraflar, mesajlar veya belgeler kesinlikle sisteme yüklenmemelidir.
Eleştirel düşünceyi geliştirirken cihaz güvenliğini de ihmal etmeyin
Kritik düşünme, yanıltıcı yapay zekâ içeriklerine karşı en önemli savunma mekanizması.
Ancak bunun temel teknik güvenlik önlemleriyle desteklenmesi gerekiyor.
Çocukların kullandığı hesaplarda iki faktörlü kimlik doğrulama etkinleştirilmeli
ve her hesap için güçlü, benzersiz bir şifre kullanılmalı. Uygulamalar yalnızca
resmî kaynaklardan indirilmeli ve güncel tutulmalı. Kaspersky Premium gibi güvenilir
bir güvenlik çözümü de kimlik avı sayfalarının, kötü amaçlı dosyaların
ve diğer çevrim içi tehditlerin tespit edilmesine yardımcı olabilir. Ebeveynler
ayrıca gizlilik ayarlarını çocuklarıyla birlikte gözden geçirebilir ve yabancı
kişilerin hangi kişisel bilgilere erişebildiğini kontrol edebilir.
Çocukları siber güvenliğin temel unsurlarıyla tanıştırmak için Kaspersky Siber Güvenlik
Alfabesi gibi eğitim araçlarından yararlanılabilir. Ücretsiz olarak indirilebilen
bu kitap, temel kavramları, siber hijyen kurallarını ve dolandırıcılıklardan
korunma yollarını açıklıyor. Ebeveynler de kendi dijital becerilerini
geliştirmek için Kaspersky'nin Siber Hijyen eğitimine katılabilir. Eğitim, çevrim
içi güvenliğin temel ilkelerini anlaşılır bir formatta ele alıyor ve yetişkinlerin
çocuklarıyla şifreler, kişisel veriler, kimlik avı, şüpheli bağlantılar
ve dijital araçların sorumlu kullanımı hakkında konuşurken kendilerini daha güvende
hissetmelerine yardımcı olabilir.
Kaspersky Siber Okuryazarlık Proje Lideri Andrey Sidenko, konuya ilişkin
değerlendirmesinde şunları ifade ediyor: Yapay zekâ, çocukların kendi emeklerinin yerini
almak yerine bir konuyu derinlemesine keşfetmek, anlama düzeylerini ölçmek
ya da bir taslağı geliştirmek için kullanıldığında son derece değerli bir öğrenme
aracına dönüşür. Buradaki temel yetkinlik, her yanıtı olduğu gibi kabul etmemeyi
öğrenmektir. Yapay zekâ tarafından üretilen bir metin son derece kendinden
emin ve düzenli görünse de kurgusal bilgiler, sahte kaynaklar ya da mantık hataları
içerebilir. Ebeveynler, çocuklarını kritik bilgileri ders kitaplarından ve
güvenilir kaynaklardan doğrulamaya, yanıtları kendi ifadeleriyle açıklamaya ve
tereddüt ettiklerinde yardım istemeye teşvik ederek sürece katkı sağlayabilir.
Bu alışkanlıklar, çocukların eğitim yılı boyunca ihtiyaç duyacakları eleştirel
düşünme yetisini geliştirirken yapay zekâdan en doğru şekilde faydalanmalarını
sağlayacaktır.
-iDeal Haber Merkezi-
- twitter.com/iDealDataHaber // www.idealdata.com.tr -