Ekonomi
Basın Bülteni- TELKODER, internet trafiğinin yerelde tutulmasına yönelik düzenleme ve çözüm önerilerini paylaştı
Son günlerde internet değişim noktalarına ilişkin düzenleyici çerçeve ihtiyacı ve
internet trafiğinin yerel ağlarda tutulmasına yönelik tartışmalar yeniden gündeme
gelirken, TELKODER konuya ilişkin değerlendirmelerini ve çözüm önerilerini
kamuoyuyla paylaşıyor.
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), 5 Mayıs'ta işletmecilere ilettiği
yazıyla, hedefi Türkiye olan internet trafiğinin yurt dışına çıkmadan iletilmesine
yönelik tedbirlerin hayata geçirilmesini gündeme taşıdı. Türkiye'nin verisinin
mümkün olduğunca ülke sınırları içinde dolaşması, milli güvenlikten hizmet
kalitesine, gecikme sürelerinden maliyet optimizasyonuna kadar birçok açıdan stratejik
önem taşıyor.
Ancak bu hedefe ulaşmak için yalnızca çağrı yapmak yeterli olmuyor. Sorunun kaynağını
doğru tanımlayan, yapısal eksiklikleri gideren ve tüm paydaşları kapsayan
bütüncül bir yaklaşım gerekiyor.
Kavşaktaki Türkiye, Boş Geçen Trafik
Türkiye'den komşu ülkelere iletilen bir e-posta, görüntülü görüşme ya da basit bir
veri paketi çoğu zaman beklenmedik rotalar izliyor. Trafik çoğunlukla Türkiye'den
çıkarak İtalya, Almanya ve İsveç gibi düğüm noktalarından geçiyor, ardından
hedef ülkeye ulaşıyor. Örneğin İstanbul'dan Bakü'ye gönderilen verinin önemli
bir bölümü Stockholm üzerinden yönleniyor. Benzer şekilde Türkiye'den Gürcistan'a
giden veri paketlerinin önemli bir kısmı ülke sınırları içinde kalmadan yoluna
devam ediyor.
Bu yapı hem ekonomik hem de operasyonel açıdan ciddi sonuçlar doğuruyor. Türk operatörler,
gereksiz şekilde uzayan trafik rotaları nedeniyle Avrupa'daki altyapı
sağlayıcılarına ek maliyet ödüyor. Veri paketlerinin kat ettiği mesafe arttıkça
gecikme süreleri yükseliyor, kullanıcı deneyimi zayıflıyor ve hizmet kalitesi
düşüyor.
Türkiye, Avrupa, Orta Doğu, Kafkasya ve Orta Asya'nın kavşağında yer alıyor. Bu
coğrafi avantaj, ülkemize bölgesel veri merkezi ve internet trafiği merkezi olma
fırsatı sunuyor. Ancak mevcut yapı nedeniyle trafik Türkiye'de buluşmak yerine
farklı ülkelere yönleniyor.
Sorun Teknik Değil, Yapısal
Türkiye, dört yöne kapı açan büyük bir kavşak konumunda. Ancak kavşağın merkezinde
ortak bir buluşma alanı bulunmadığı için insanlar aynı şehirdeki bir noktaya
ulaşmak adına dahi dolambaçlı yollar gerektiriyor. Oysa teknik kapasite, altyapı
ve talep mevcut, eksik olan unsur bu yapıyı bir araya getirecek düzenleyici
ve kurumsal çerçeve.
Sorun teknik yetersizlikten kaynaklanmıyor. Mevcut yapıda yerel trafik taşımanın
maliyeti çoğu zaman yurt dışı transit maliyetlerinin üzerine çıkıyor. Bu durum,
kurulu olan ekonomik yapının doğal sonucu olarak ortaya çıkıyor. Yapı değişmediği
sürece hiçbir teknik önlemler tek başına kalıcı bir çözüm üretmiyor.
Türkiye'deki internet trafiğinin yurt içinde kalabilmesi için üç unsurun aynı anda
devreye alınması gerekiyor:
İlk olarak, operatörlerin Türkiye içinde buluşabileceği ortak noktalar. Uluslararası
literatürde bunlara İnternet Değişim Noktası (İDN) deniyor. Ülkemizde bu yapıların
sayısı yetersiz, mevzuatımız ise bunların ne olduğunu, kimin nasıl katılacağını
henüz tanımlamıyor.
Bununla birlikte, büyük operatörlerin de bu buluşma noktalarına katılması. Bugün
küçük ve orta ölçekli işletmeciler bu yapılarda yer alırken, büyük oyuncuların
önemli bir bölümü sistem dışında kalıyor. Bir operatör buluşma noktasında yoksa,
ona ulaşmak için trafik ya yurt dışına çıkıyor ya da onun pahalı toptan ürünlerinden
geçmek zorunda kalıyor.
Son olarak, tüm sistemi sürdürülebilir kılacak açık ve adil bir düzenleyici çerçevenin
oluşturulması önem taşıyor. Başka bir ifadeyle, kuralları net biçimde tanımlayan
ve tüm tarafların sorumluluklarını belirleyen bir mevzuata ihtiyaç duyuluyor.
Bu unsurların eş zamanlı biçimde hayata geçirilmeden işletmeciye tedbir alın çağrısı
yapılması, çözüm üretme kapasitesi sınırlı olan taraflara sorumluluk yüklemek
anlamına geliyor.
Veri Ekosisteminin Tüm Paydaşları Sürece Dahil Edilmeli
Veri egemenliği konusu değerlendirilirken esas aktörler göz ardı edilmemeli. Trafiği
üreten ve çeken taraf yalnızca internet servis sağlayıcıları değil, veri merkezleri,
içerik sağlayıcılar ve bulut platformları da aynı denklemin önemli parçaları
arasında yer alıyor. Bu yapılar Türkiye'de rekabetçi koşullarda hizmet
alamadığında, içeriklerini yurt dışına taşıyorlar. Yurt içinde dolaşmasını istediğimiz
trafik daha kaynağında kayboluyor.
Özellikle, son aylarda toptan tarifelerde yapılan artışlarla birlikte bu eğilim
belirgin biçimde hızlandı. Yerel altyapıyı kullanmanın maliyeti yükseldikçe içerik
dışarıya kayıyor, servis sağlayıcılar bu kararı veremez, içerik sahipleri ve
veri merkezleri verir, üstelik anında verir. Bir kez yurt dışına çıkan içeriğin
kolay Türkiye'ye dönmesi ise oldukça zorlaşıyor.
İşletmeciler Hazır
TELKODER üyesi alternatif işletmeciler bu hedefin hayata geçirilmesini destekleyen
tarafta yer alıyor. Üyelerimizin önemli bir bölümü Türkiye'deki mevcut buluşma
noktalarına halihazırda dahil durumda, doğrudan eşleşme anlaşmaları yapıyor,
trafiğini yurt içinde tutmak için aktif bir rol üstleniyor.
Bunun yanında gönüllü mühendis toplulukları, kâr amacı gütmeyen yeni ortak altyapı
projeleri üzerinde çalışıyor. Türkiye'deki kendi mühendislik birikimi ve teknik
kapasitesi bu dönüşümü destekleyecek seviyede bulunuyor.
Başka bir ifadeyle, bilgi var, teknik kapasite var, yatırım iradesi var, sektör
isteği var. Eksik olan unsur, bu yapıyı destekleyecek düzenleyici çerçevenin tamamlanması.
Başka bir ifadeyle, bilgi var, teknik kapasite var, yatırım iradesi var, sektör
isteği var. Eksik olan
Bir Sonraki Adım Karar Vericilerde
On İkinci Kalkınma Planı'nda ve 2026 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nda İnternet
Değişim Noktaları için somut hedefler yer alıyor. BTK'nın bugün paylaştığı
yaklaşım da bu hedefe atıfta bulunuyor. Bundan sonraki süreçte öncelik taşıyan
adımlar şöyle öne çıkıyor.
- İnternet Değişim Noktalarının kuruluşu, işleyişi ve katılım koşullarına dair mevzuat
hazırlığı geciktirilmeden tamamlanmalı.
- Bu mevzuat hazırlanırken yıllardır sahada çalışan tüm taraflar - işletmeciler,
içerik sağlayıcılar, veri merkezleri, gönüllü topluluklar - sürece dahil edilmeli.
- Tüm operatörlerin yurt içinde buluşmasını sağlayacak adil ve teşvik edici bir
düzen kurulmalı, bu düzen küçük işletmeciler için büyük operatörlere bağımlılığı
artıran değil, azaltan bir çerçevede tasarlanmalı.
- Yerel trafiği yurt dışı transitten daha pahalı hale getiren toptan fiyatlama yapısı
gözden geçirilmeli, bu sorun çözülmeden hiçbir teknik tedbir kalıcı sonuç
vermiyor.
- İşletmecilerden tedbir istenmeden önce, bu tedbirin alınabileceği altyapının ve
mevzuatın hazır olduğundan emin olunmalı.
Türkiye'nin kendi verisinin kendi topraklarında dolaşması için gereken teknik bilgi,
yatırım iradesi ve mühendislik kapasitesi bulunuyor. TELKODER ve üyeleri,
bu vizyonun hayata geçmesine her türlü katkıyı sunmaya hazır.
-iDeal Haber Merkezi-
- twitter.com/iDealDataHaber // www.idealdata.com.tr -
internet trafiğinin yerel ağlarda tutulmasına yönelik tartışmalar yeniden gündeme
gelirken, TELKODER konuya ilişkin değerlendirmelerini ve çözüm önerilerini
kamuoyuyla paylaşıyor.
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), 5 Mayıs'ta işletmecilere ilettiği
yazıyla, hedefi Türkiye olan internet trafiğinin yurt dışına çıkmadan iletilmesine
yönelik tedbirlerin hayata geçirilmesini gündeme taşıdı. Türkiye'nin verisinin
mümkün olduğunca ülke sınırları içinde dolaşması, milli güvenlikten hizmet
kalitesine, gecikme sürelerinden maliyet optimizasyonuna kadar birçok açıdan stratejik
önem taşıyor.
Ancak bu hedefe ulaşmak için yalnızca çağrı yapmak yeterli olmuyor. Sorunun kaynağını
doğru tanımlayan, yapısal eksiklikleri gideren ve tüm paydaşları kapsayan
bütüncül bir yaklaşım gerekiyor.
Kavşaktaki Türkiye, Boş Geçen Trafik
Türkiye'den komşu ülkelere iletilen bir e-posta, görüntülü görüşme ya da basit bir
veri paketi çoğu zaman beklenmedik rotalar izliyor. Trafik çoğunlukla Türkiye'den
çıkarak İtalya, Almanya ve İsveç gibi düğüm noktalarından geçiyor, ardından
hedef ülkeye ulaşıyor. Örneğin İstanbul'dan Bakü'ye gönderilen verinin önemli
bir bölümü Stockholm üzerinden yönleniyor. Benzer şekilde Türkiye'den Gürcistan'a
giden veri paketlerinin önemli bir kısmı ülke sınırları içinde kalmadan yoluna
devam ediyor.
Bu yapı hem ekonomik hem de operasyonel açıdan ciddi sonuçlar doğuruyor. Türk operatörler,
gereksiz şekilde uzayan trafik rotaları nedeniyle Avrupa'daki altyapı
sağlayıcılarına ek maliyet ödüyor. Veri paketlerinin kat ettiği mesafe arttıkça
gecikme süreleri yükseliyor, kullanıcı deneyimi zayıflıyor ve hizmet kalitesi
düşüyor.
Türkiye, Avrupa, Orta Doğu, Kafkasya ve Orta Asya'nın kavşağında yer alıyor. Bu
coğrafi avantaj, ülkemize bölgesel veri merkezi ve internet trafiği merkezi olma
fırsatı sunuyor. Ancak mevcut yapı nedeniyle trafik Türkiye'de buluşmak yerine
farklı ülkelere yönleniyor.
Sorun Teknik Değil, Yapısal
Türkiye, dört yöne kapı açan büyük bir kavşak konumunda. Ancak kavşağın merkezinde
ortak bir buluşma alanı bulunmadığı için insanlar aynı şehirdeki bir noktaya
ulaşmak adına dahi dolambaçlı yollar gerektiriyor. Oysa teknik kapasite, altyapı
ve talep mevcut, eksik olan unsur bu yapıyı bir araya getirecek düzenleyici
ve kurumsal çerçeve.
Sorun teknik yetersizlikten kaynaklanmıyor. Mevcut yapıda yerel trafik taşımanın
maliyeti çoğu zaman yurt dışı transit maliyetlerinin üzerine çıkıyor. Bu durum,
kurulu olan ekonomik yapının doğal sonucu olarak ortaya çıkıyor. Yapı değişmediği
sürece hiçbir teknik önlemler tek başına kalıcı bir çözüm üretmiyor.
Türkiye'deki internet trafiğinin yurt içinde kalabilmesi için üç unsurun aynı anda
devreye alınması gerekiyor:
İlk olarak, operatörlerin Türkiye içinde buluşabileceği ortak noktalar. Uluslararası
literatürde bunlara İnternet Değişim Noktası (İDN) deniyor. Ülkemizde bu yapıların
sayısı yetersiz, mevzuatımız ise bunların ne olduğunu, kimin nasıl katılacağını
henüz tanımlamıyor.
Bununla birlikte, büyük operatörlerin de bu buluşma noktalarına katılması. Bugün
küçük ve orta ölçekli işletmeciler bu yapılarda yer alırken, büyük oyuncuların
önemli bir bölümü sistem dışında kalıyor. Bir operatör buluşma noktasında yoksa,
ona ulaşmak için trafik ya yurt dışına çıkıyor ya da onun pahalı toptan ürünlerinden
geçmek zorunda kalıyor.
Son olarak, tüm sistemi sürdürülebilir kılacak açık ve adil bir düzenleyici çerçevenin
oluşturulması önem taşıyor. Başka bir ifadeyle, kuralları net biçimde tanımlayan
ve tüm tarafların sorumluluklarını belirleyen bir mevzuata ihtiyaç duyuluyor.
Bu unsurların eş zamanlı biçimde hayata geçirilmeden işletmeciye tedbir alın çağrısı
yapılması, çözüm üretme kapasitesi sınırlı olan taraflara sorumluluk yüklemek
anlamına geliyor.
Veri Ekosisteminin Tüm Paydaşları Sürece Dahil Edilmeli
Veri egemenliği konusu değerlendirilirken esas aktörler göz ardı edilmemeli. Trafiği
üreten ve çeken taraf yalnızca internet servis sağlayıcıları değil, veri merkezleri,
içerik sağlayıcılar ve bulut platformları da aynı denklemin önemli parçaları
arasında yer alıyor. Bu yapılar Türkiye'de rekabetçi koşullarda hizmet
alamadığında, içeriklerini yurt dışına taşıyorlar. Yurt içinde dolaşmasını istediğimiz
trafik daha kaynağında kayboluyor.
Özellikle, son aylarda toptan tarifelerde yapılan artışlarla birlikte bu eğilim
belirgin biçimde hızlandı. Yerel altyapıyı kullanmanın maliyeti yükseldikçe içerik
dışarıya kayıyor, servis sağlayıcılar bu kararı veremez, içerik sahipleri ve
veri merkezleri verir, üstelik anında verir. Bir kez yurt dışına çıkan içeriğin
kolay Türkiye'ye dönmesi ise oldukça zorlaşıyor.
İşletmeciler Hazır
TELKODER üyesi alternatif işletmeciler bu hedefin hayata geçirilmesini destekleyen
tarafta yer alıyor. Üyelerimizin önemli bir bölümü Türkiye'deki mevcut buluşma
noktalarına halihazırda dahil durumda, doğrudan eşleşme anlaşmaları yapıyor,
trafiğini yurt içinde tutmak için aktif bir rol üstleniyor.
Bunun yanında gönüllü mühendis toplulukları, kâr amacı gütmeyen yeni ortak altyapı
projeleri üzerinde çalışıyor. Türkiye'deki kendi mühendislik birikimi ve teknik
kapasitesi bu dönüşümü destekleyecek seviyede bulunuyor.
Başka bir ifadeyle, bilgi var, teknik kapasite var, yatırım iradesi var, sektör
isteği var. Eksik olan unsur, bu yapıyı destekleyecek düzenleyici çerçevenin tamamlanması.
Başka bir ifadeyle, bilgi var, teknik kapasite var, yatırım iradesi var, sektör
isteği var. Eksik olan
Bir Sonraki Adım Karar Vericilerde
On İkinci Kalkınma Planı'nda ve 2026 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nda İnternet
Değişim Noktaları için somut hedefler yer alıyor. BTK'nın bugün paylaştığı
yaklaşım da bu hedefe atıfta bulunuyor. Bundan sonraki süreçte öncelik taşıyan
adımlar şöyle öne çıkıyor.
- İnternet Değişim Noktalarının kuruluşu, işleyişi ve katılım koşullarına dair mevzuat
hazırlığı geciktirilmeden tamamlanmalı.
- Bu mevzuat hazırlanırken yıllardır sahada çalışan tüm taraflar - işletmeciler,
içerik sağlayıcılar, veri merkezleri, gönüllü topluluklar - sürece dahil edilmeli.
- Tüm operatörlerin yurt içinde buluşmasını sağlayacak adil ve teşvik edici bir
düzen kurulmalı, bu düzen küçük işletmeciler için büyük operatörlere bağımlılığı
artıran değil, azaltan bir çerçevede tasarlanmalı.
- Yerel trafiği yurt dışı transitten daha pahalı hale getiren toptan fiyatlama yapısı
gözden geçirilmeli, bu sorun çözülmeden hiçbir teknik tedbir kalıcı sonuç
vermiyor.
- İşletmecilerden tedbir istenmeden önce, bu tedbirin alınabileceği altyapının ve
mevzuatın hazır olduğundan emin olunmalı.
Türkiye'nin kendi verisinin kendi topraklarında dolaşması için gereken teknik bilgi,
yatırım iradesi ve mühendislik kapasitesi bulunuyor. TELKODER ve üyeleri,
bu vizyonun hayata geçmesine her türlü katkıyı sunmaya hazır.
-iDeal Haber Merkezi-
- twitter.com/iDealDataHaber // www.idealdata.com.tr -