Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Orta Doğu’da tırmanan çatışmaların enerji
fiyatlarında sert yükselişlere ve tedarik zincirlerinde aksamalara yol açtığını
belirterek, faaliyet gösterdiği bölgeler için 2026 büyüme tahminini aşağı yönlü
revize etti.
EBRD’nin yayımladığı son Bölgesel Ekonomik Beklentiler raporuna göre, banka kapsamındaki
ekonomilerde büyümenin 2025’teki yüzde 3,4 seviyesinden 2026’da yüzde
3,1’e gerilemesi, 2027’de ise yüzde 3,6’ya yükselmesi bekleniyor. Şubat 2026’da
yayımlanan önceki tahmine kıyasla 2026 büyüme öngörüsü 0,5 puan, 2027 tahmini
ise 0,1 puan düşürüldü.
Strai(gh)t Talk başlıklı raporda, bölgesel görünüm üzerindeki temel risk unsuru
olarak Orta Doğu’daki çatışmaların tırmanması gösterildi. Yükselen petrol ve
doğal gaz fiyatları, Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan taşımacılıktaki aksaklıklar
ve Avrupa ile ABD arasındaki enerji maliyetleri farkının büyümesi ekonomik faaliyetleri
olumsuz etkiledi.
Rapora göre Avrupa’daki doğal gaz fiyatları ABD’nin beş katından fazla seviyelerde
seyrederken, elektrik fiyatları da ABD’ye kıyasla yüksek kalmaya devam ediyor.
Bu durum enerji yoğun sektörlerin performansını baskılarken, sanayi üretiminin
daha az enerji kullanan alanlara yönelmesine neden oluyor.
EBRD bölgelerinde 2026’nın ilk çeyreğinde yıllık büyümenin yüzde 2,9 olarak gerçekleştiği
tahmin edilirken, Mısır, Kazakistan, Romanya, Türkiye ve Ukrayna’da beklentilerin
altında performans kaydedildi.
Enerji fiyatlarındaki yükselişe karşılık EBRD ekonomilerinin yaklaşık üçte ikisi
tüketicileri desteklemek veya enerji tasarrufunu teşvik etmek amacıyla enerji
vergilerinde indirim, akaryakıt fiyat tavanı ve hedefli sübvansiyonlar gibi önlemler
uygulamaya koydu.
Raporda, çatışmanın küresel ticaretteki gerilimler ve zayıf imalat sanayisi görünümü
nedeniyle zaten kırılgan olan dış ekonomik ortamı daha da zorlaştırdığı belirtildi.
ABD’nin 2025 yılında ithalat tarifelerini artırmasının ardından küresel
ticaret akışlarında önemli değişimler yaşanırken, ABD’nin Çin’den ithalatı azalırken
ASEAN ülkelerinden ithalatı arttı. EBRD bölgelerinden yapılan ihracattaki
değişim ise sınırlı kaldı.
Öte yandan yapay zekâ bağlantılı tedarik zincirlerinin genişlemesinin küresel büyümeyi
desteklemeyi sürdürdüğü ve EBRD ekonomilerinin bu alandaki ihracatlarında
diğer sektörlere göre daha hızlı büyüme kaydettiği ifade edildi.
Enflasyonun da yeniden yükselişe geçtiğine dikkat çekilen raporda, EBRD bölgelerinde
ortalama enflasyonun Şubat-Nisan 2026 döneminde 1,2 puan artarak yüzde 6,4’e
çıktığı belirtildi. Artışta özellikle enerji ve gıda fiyatlarındaki yükseliş
etkili olurken, bazı ülkelerde ABD doları karşısındaki değer kayıpları da fiyat
baskılarını artırdı.
EBRD Başekonomisti Beata Javorcik, Orta Doğu’daki çatışma, imalat sanayisindeki
zayıflık ve kırılgan mali yapılarla mücadele eden bölgelere yeni bir şok getirdi.
Yüksek enerji maliyetleri rekabet gücünü zayıflatıyor, enflasyonu yeniden yükseltiyor
ve mali alanı daraltıyor değerlendirmesinde bulundu.
Raporda kamu maliyesi görünümünün de kötüleştiği vurgulanırken, özellikle Güney
ve Doğu Akdeniz ile Sahra Altı Afrika’da yüksek borçluluk oranları ve artan faiz
yüklerinin kamu finansmanı üzerindeki baskıyı artırdığı kaydedildi.
Türkiye için büyüme tahmini aşağı yönlü revize edildi
EBRD, Türkiye ekonomisinin 2025 yılında yüzde 3,6 büyüdüğünü, 2026’da büyümenin
yüzde 3,5’e gerileyeceğini, 2027’de ise yüzde 4 seviyesine yükseleceğini öngördü.
Banka, Türkiye’ye ilişkin tahminlerini yükselen enerji maliyetleri, güçlü enflasyonist
baskılar ve Orta Doğu’daki çatışmanın olası etkileri nedeniyle aşağı
yönlü revize etti.
Bölgesel bazda değerlendirildiğinde, Güneydoğu AB ülkelerinde büyümenin 2026’da
yüzde 0,5’e kadar gerilemesi beklenirken, Batı Balkanlar’da kamu yatırımlarının
desteğiyle büyümenin hızlanacağı tahmin edildi. Orta Asya’da büyümenin yavaşlaması,
Doğu Avrupa ve Kafkasya’da ise enerji maliyetlerinin baskı yaratması bekleniyor.
Güney ve Doğu Akdeniz bölgesinde çatışmadan en fazla etkilenen ekonomiler
olarak Lübnan ve Irak öne çıkarken, Sahra Altı Afrika’da büyüme tahminleri ticaret
aksaklıkları ve yüksek enerji maliyetleri nedeniyle aşağı çekildi.


-iDeal Haber Merkezi-
- twitter.com/iDealDataHaber // www.idealdata.com.tr -