Ekonomi
EİB Zeytin ve zeytinyağında dünya genelinde güçlü bir rekolte bekleniyor
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Emre Uygun, zeytin ve zeytinyağı
üreticisi ülkeler İspanya, İtalya, Yunanistan, Tunus ve Türkiye'de güzel
ve yüksek rekolteli bir sezonun işaretlerini aldıklarını dile getirdi.
Sahadan ve üretim bölgelerinden aldığımız ilk veriler, önümüzdeki sezonda tarihin
en güçlü ve en yüksek rekoltelerinden birine şahitlik edeceğimizi net bir şekilde
ortaya koyuyor diyen Uygun, Ağaçlarımızdaki verimlilik ve doğa, bizlere
muazzam bir ürün bolluğunun müjdesini veriyor. Ancak bu ürün bolluğu, doğru politikalarla
yönetilmediği takdirde üretici için bir fiyat krizine, ihracatçı için
ise stok yüküne dönüşebilir. Bu devasa rekolteyi katma değere dönüştürebilmemiz
için dökme, varilli veya ambalajlı ayrımı yapılmaksızın tüm ihracat kanallarının
açık kalması sektörümüzün geleceği için çok önemli. İhracatçının önünü görebilmesi
ve uluslararası alıcılarla uzun vadeli büyük tonajlı kontratlar imzalayabilmesi
için bu güvence hayati önemde. Bolluk döneminde iç piyasada üretici
fiyatlarının maliyetlerin altına düşmesini engelleyecek, aynı zamanda dış pazarlarda
rekabetçi fiyatlarla agresif bir pazarlama yapmamızı sağlayacak esnek mekanizmalar
devreye alınmalıdır. Bununla birlikte, tarlada zorlu şartlar altında
üretim yapan çiftçimizin korunması adına zeytin ve zeytinyağına yönelik üretici
desteklerinin acilen artırılması da bu sürecin en kritik parçasını oluşturmaktadır dedi.
Enerji, işçilik, sulama, hasat, ambalaj, lojistik ve finansman giderlerindeki yükselişin
durdurulamadığının altını çizen EZZİB Başkanı Uygun şöyle devam etti:
Bu tablo üreticilerimiz, sanayicilerimiz ve ihracatçılarımız üzerinde ağır bir
maliyet baskısı oluşturmaktadır. Bu maliyet artışlarının döviz kuru gelişmeleriyle
dengelenemediği dönemlerde, ihracatçılarımızın uluslararası pazarlarda rekabetçi
fiyat sunabilmesi imkânsız hale gelmektedir. Özellikle önümüzdeki büyük
rekolteyi dünyaya pazarlarken rakiplerimizle fiyat savaşına girebilmemiz için öngörülebilir
bir kur politikası şarttır. İhracatçının mevcut pazarlarını koruyabilmesi
ve yeni rekolteye pazar bulabilmesi için maliyet-kur dengesinin sektörün
ihtiyaçları gözetilerek acilen yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir. Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası'nın yüzde 3 döviz dönüşüm desteğinin yüzde 10'a çıkarılmasını
bekliyoruz.
Üretimdeki başarı ihracat politikalarında sağlanamadı
Zeytin ve zeytinyağı sektörünü, sıfır ithal girdi bağımlılığıyla net döviz kazandıran,
ekonomimizin en stratejik can damarlarından birisi olarak tanımlayan Uygun,
Yakın geçmişte hayata geçirilen doğru tarım uygulamaları ve üreticilerimizin
yoğun emeği sayesinde Türkiye'nin zeytinlik sahaları genişlemiş, ülkemiz sofralık
zeytinde birinci, zeytinyağında ise ikinci sıraya yükselerek küresel ölçekte
devasa bir güce ulaştı. Ancak bu büyük üretim gücüne rağmen, ihracat politikalarımızda
ve uluslararası pazarlarda karşılaştığımız tablo, maliyet baskıları,
kur politikaları ve idari kararlar açısından dikkatle, öngörüyle ve özeleştiriyle
değerlendirmemiz gereken yapısal bir süreçten geçmekte diye konuştu.
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu üyeleriyle birlikte
Basın Buluşmasında konuşan EZZİB Başkanı Emre Uygun, zeytin ve zeytinyağı İhracat
rakamları hakkında da bilgi verdi. Uygun şöyle konuştu, 31 Mayıs 2026 sonu
itibarıyla netleşen sezon verilerimize göre toplam sektör ihracatımız 260 milyon
dolar seviyesinde gerçekleşti. Geçtiğimiz sezonun aynı dönemiyle kıyasladığımızda,
küresel fiyatlardaki gerileme ve iç piyasaya yönelik idari tedbirlerin
birikimli etkisiyle toplam ihracat gelirlerimizde yaklaşık yüzde 34 oranında
bir düşüş yaşandığını görüyoruz. Bu süreçte sofralık zeytin ihracatımız 172,5
milyon dolarla güçlü seyrini korurken, zeytinyağı ihracatımız değer bazında yüzde
62'lik bir düşüşle 69 milyon dolara gerileyerek hem miktar hem de değer bazında
ciddi bir daralma ile karşı karşıya kaldı. Katma değerli ve ambalajlı ihracat
elbette her zaman nihai hedefimizdir, ancak küresel rakiplerimizle rekabet edebilmemiz
için dökme ve ambalajlı ürün dengesini yasaklarla değil, serbest piyasa
koşullarının işlediği öngörülebilir politikalarla yönetmek zorunda olduğumuz
bu rakamlarla bir kez daha açıkça ortaya çıktı.
Finansmana erişim kolaylaştırılmalı
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği üyelerinden kendilerine ulaşan en
acil talebin, finansmana erişimin kolaylaştırılması yönünde olduğunu vurgulayan
EZZİB Başkanı Uygun, Üretim ve ihracat süreçlerinde yüksek maliyetlerle karşı
karşıya kalan firmalarımızın finansman yükünü hafifletecek, rekabet güçlerini
korumalarını sağlayacak destek mekanizmalarının güçlendirilmesi ve döviz dönüşüm
desteği gibi can suyu olan uygulamaların artarak devam etmesi en temel beklentimizdir.
İhracatçımıza nefes aldıracak bu enstrümanların esnetilmesi ve sektörel
ihtiyaçlara göre optimize edilmesi hem üretim gücümüzün korunmasına hem de
ülkemizin döviz arzına çok güçlü bir katkı sağlayacaktır ifadelerini kullandı.
Tarımda tahminlerle değil, verilerle yönetilen bir döneme geçmek zorundayız
2025/26 sezonuna girerken Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi tarafından açıklanan
310 bin ton zeytinyağı rekoltesinin sektörde karşılık bulmadığı imasında bulunan
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Emre Uygun, rekoltenin
doğru tespit edilmesinin önemine dikkati çekti.
Sektörün önünü görebilmesi için saha sayımlarının ve rekolte tahminlerinin hata
payını en aza indirecek bilimsel yöntemlerle güncellenmesi gerektiğinin altını
çizen Uygun, 25 Mart'ta düzenlediğimiz Sektör Çalıştayımızda, dünyanın en büyük
üreticisi olan İspanya'dan Tarım Bakanlığı uzmanlarını ağırlamış ve ülkelerindeki
bilimsel rekolte tahmin yöntemleri ile zeytinyağı takip sistemlerini yakından
incelemiştik. Hedefimiz, orada gördüğümüz veriye dayalı vizyonu ülkemize kazandırmak
ve yaklaşan bu büyük üretim dalgasını geleneksel tahminler yerine teknolojinin
ışığında, kesin verilerle yönetebilmektir. Bu amaçla, Bornova Zeytincilik
Araştırma Enstitüsü ile geçtiğimiz günlerde bir araya gelerek ilk önemli adımı
attık. Enstitümüz ile gerçekleştirdiğimiz çok verimli istişare sürecinde,
tıpkı İspanya'daki örnekte olduğu gibi tarladan sıkım tesisine, depolardan ambalaja
kadar uzanan tüm süreci şeffaf bir şekilde izleyebileceğimiz entegre bir Çevrimiçi
Zeytinyağı Üretim Takip Sistemi'nin kurgulanması üzerine fikir alışverişinde
bulunduk. Bornova Zeytincilik Araştırma Enstitümüzün köklü kurumsal birikimi
ile bu küresel vizyonu doğru bir zeminde buluşturmayı çok önemsiyoruz. En
yakın zamanda hazırladığımız taslağı Tarım Bakanlığı'na sunacağız. Bu dijital altyapı
ve teknoloji odaklı rekolte tahmin çalışmaları hayata geçirilebildiği takdirde,
kayıt dışılığın önüne geçilecek, gerçek stok miktarları anlık izlenebilecek
ve böylece ani fiyat dalgalanmalarına karşı yasaklayıcı değil, veri odaklı
ve öngörülebilir koruyucu politikalar geliştirilebilecektir diyerek sözlerini
noktaladı.
Uzak ülkeler stratejisiyle uyumlu çalışıyoruz
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı
M. Kadri Gündeş, Ticaret Bakanlığı'nın 'Uzak Ülkeler Stratejisi' kapsamında, ABD,
Kanada, Japonya, Brezilya ve Avustralya gibi yüksek potansiyelli stratejik pazarları
odaklarına aldıklarını sektörel ticaret heyetleri gerçekleştirdiklerini
ve yeni dönemde de bu organizasyonlarımıza hız kesmeden devam edeceklerini dile
getirdi.
Küresel pazarlardaki varlığımızı sadece ticaret heyetleriyle sınırlı tutmuyor,
dünyanın en prestijli fuarlarında yer alıyoruz diyen Gündeş, ABD'de, biri New
York'ta diğeri Kaliforniya'da düzenlenen Kuzey Amerika'nın en önemli iki gıda
fuarında, Japonya'da Foodex Japan'da ve Çin Uluslararası İthalat Fuarı'nda ülkemizi
ve Türk zeytin-zeytinyağı sektörünü en profesyonel şekilde temsil ediyoruz.
Uluslararası alandaki bu pazarlama ağımızı, küresel rekabetçiliğimizi artırmak
adına yeni UR-GE projemizle de desteklemeyi planlıyoruz. Firmalarımızın ihracat
kapasitesini ve kurumsal altyapısını güçlendirmeyi amaçladığımız bu proje, yeni
pazarlara açılma stratejimizin önemli adımlarından biri olacaktır. Bu küresel
organizasyonlar ve projeler, bizim için yalnızca birer ürün sergileme alanı
değil, önümüzdeki yüksek rekolte döneminin pazar altyapısını şimdiden kurduğumuz
stratejik zeminlerdir. Amacımız, ihracatçımızın geleceğini küresel ölçekte garanti
altına almaktır diye konuştu.
İspanya, İtalya ve Yunanistan'ın turizm ve zeytinyağını birlikte öne çıkararak başarılı
olduklarına da temas eden Gündeş, Türkiye'nin turizm ve zeytinyağı sektörlerini
öne çıkaran tanıtım kampanyaları yapması halinde her iki sektörün de güç
kazanacağını sözlerine ekledi.
Küresel pazarda kalıcı olabilmek için gıda güvenliği standartlarına uyum şart
Türk zeytin ve zeytinyağı sektörünün küresel pazarda kalıcı olabilmesi için, sadece
miktarsal üretim gücümüzle değil, uluslararası gıda güvenliği standartlarına
uyum sağlamasının zorunluluğuna vurgu yapan Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları
Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Rahmi Balsarı, Avrupa Birliği ülkelerinde Mosh
Moah olarak tanımlanan mineral yağ kalıntıları üzerine yeni standartlar/metotlar
geliştirildiğini bu bulaşanlara karşı bitkisel yağlarda ve zeytinyağında toleransın
neredeyse sıfıra indirildiğini, bu durumun zeytinyağı ihracatı üzerinde
ciddi bir risk oluşturduğunu ifade etti.
Mosh Moah ile ilgili yasal limitlerin ve uygulamaların 2027 yılında devreye alınmasının
planlandığı bilgisini veren Balsarı, Ancak sektörümüzün bu yeni standartlara
altyapı, teknoloji ve lojistik açıdan tam anlamıyla uyum sağlayabilmesi,
gerekli tüm hazırlıklarını eksiksiz yapabilmesi adına bu sürenin 2030 yılına ertelenmesi
yönünde devletimiz öncülüğünde uluslararası görüşmeler ve girişimler
yoğun bir şekilde sürüyor. Bu riskin önüne geçebilmek adına, tarladan sofraya
kadar uzanan zincirin tüm halkalarında farkındalık yaratmak zorundayız. MOSH ve
MOAH kontaminasyonu, mekanik zeytin toplama makinelerinin yağlarından, taşımada
kullanılan uygunsuz çuvallardan, sıkım tesislerindeki endüstriyel makine yağlarından
ve hatta lojistik süreçlerdeki egzoz gazlarından dahi ürüne bulaşabilmektedir.
Birliğimiz bu süreçte gıda güvenliği alanındaki tüm küresel gelişmeleri
ve güncel yönergeleri çok yakından takip etmektedir. Önümüzdeki rekolte döneminde
bu kalıntılar sebebiyle zorluklar yaşamamak adına, üreticimizden ambalaj
tesislerimize kadar tüm paydaşlarımızın çok daha hassas ve dikkatli olması gerekmektedir.
Bizler de bu doğrultuda bilgilendirme ve bilinçlendirme çalışmalarımıza
ağırlık vererek, Türk zeytinyağının premium marka algısını küresel pazarda
korumak için üzerimize düşen uyarıcı rolü oynamaya devam edeceğiz şeklinde görüşlerini
özetledi.
Taklit ve tağşişle mücadelede QR kodu dönemi gelmeli
Zeytinyağının da aralarında bulunduğu bazı gıda ürünlerinde taklit ve tağşişin yaygın
olduğuna dikkati çeken Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Yönetim
Kurulu Üyesi Vural Gözgeç, taklit ve tağşişin önüne geçmek amacıyla EZZİB
bünyesinde bir alt komisyon kurduklarını ve yoğun bir çalışma yürüttüklerini vurguladı.
Ticaret Bakan Yardımcısı Mahmut Gürcan'la taklit ve tağşişin önlenmesi adına bir
görüşme gerçekleştirdikleri bilgisini veren Gözgeç, Taklit ve tağşiş artık geleneksel
perakende satış noktalarından ziyade online satış noktalarını internet
üzerinden yapılan satışlarda çok farklı bir boyut kazandı, işin maddi boyutunda
hem vergi kaybı hem tüketicinin kandırılması hem de sağlık boyutuyla sorunlar
yaşanıyor. Bu konuda geçtiğimiz günlerde bir toplantı yaptık. Sosyal medya platformlarında
görüyorsunuz 750 liraya 5 litrelik zeytinyağı reklamlarını. Biz firma
olarak kendi laboratuvarımız olması sebebiyle zaman zaman parayla bu ürünleri
satın alıp laboratuvarımızı analiz ediyoruz. Şu ana kadar hiç şaşmadı yüzde
99'u pamuk yağı çıkıyor. E-ticaret siteleri üzerinden yapılacak olan denetimlerin
geleneksel satış noktalarındaki yapıldığı kadar sık ve düzenli yapılmasını istiyoruz
Ticaret Bakanlığı'nın yaptığı denetimler sonucunda uygun olmayan ürünlerin
reklamları kaldırılıyor. Şu anda reklam yasağı getiriliyor. Burada önemli
olan konu satış yapan firmaya ceza verilmesi gerekiyor. Müteselsil sorumluluk kavramının
burada gelmesi gerekiyor. Müteselsil sorumluluktan kastımız online pazar
yeri veya sosyal medyadaki platform her hangisiyse bunların da satmış olduğu
bu ürünün tağşiş olduğunu biliyor ya da bilmiyor. O önemli değil. Bununla ilgili
gerekli sorumluluğu, gerekli altyapısının kurması gerekiyor. Şu anda sistemde
mevcut uygulamada online ticaret platformlarının herhangi bir cezai müeyyide
karşı karşıya kalma ihtimali yok. Anayasa Mahkemesi 2 Haziran 2026 tarihinde bir
karar yayınladı. Tüketici sözleşmelerinde aracı hizmet sağlayıcılarını yani
online ticaret platformlarının ayıplı malda doğan haklar bakımından sorumlu tutulmaması
anayasaya aykırı bulunmuştur diye bir ibare var. Dolayısıyla bu çok yerinde
bir karar. Bu kararın uygulanması 9 ay sonra yürürlüğe girecek. Yani burada
malı aldınız sattınız. Bununla ilgili bu malda oluşan ayıptan dolayı hiçbir
sorumluluğumuz yok. Bunun anayasaya aykırı olduğuna hükmedildi. Şimdi bizim bu
9 ay içerisinde ne yapmamız gerekiyor? Bununla ilgili yani bu yürürlüğe girecek
olan maddelin ne gibi cezalar olabilir? Ne gibi denetimler yapılabilir? Bunların
üzerinde şimdi çalışmaya başladık dedi.
Müteselsil sorumluluğun altını doldurmamız gerekiyor diyen Gözgeç sözlerini şöyle
tamamladı, Rusya'ya ihracatımız olduğu için biliyorum. Rusya ithalat işlemlerinde
QR kod uygulaması getirdi. Bu QR kod uygulaması nedir? Rusça karşılığı,
Rusçanın Türkçe karşılığı dürüst işaret anlamına geliyor. Bu QR sistemini aldığınızda
ulusal izlenebilirlik ve dijital etiketleme mekanizması devreye giriyor
zeytinyağında. Ticaret Bakanlığı'nın kuracağı bir online kayıt bürosu üzerinden
bu sistem yürüyebilir. Bu QR sisteminde herkese verilmeyecek. Belli şartları
yerine getiren, belli kalite belgeleri olan, belli bir tesisi olan, marka tescili
olan firmalar alabilecek. Bu QR kod bu platformda açılacak. QR kodun bir bedeli
olması gerekiyor. Dolayısıyla markete gittiğinizde online alışveriş yaptığınızda
QR kodla takibini yapabileceksiniz. Yeni dönemde bu uygulamayla ana gündemlerimizden
bir tanesinin bu şekilde büyük ölçüde ortadan kaldırılması veya büyük
ölçüde azaltılması yönünde bir çalışmamız olacak.
-iDeal Haber Merkezi-
- twitter.com/iDealDataHaber // www.idealdata.com.tr -
üreticisi ülkeler İspanya, İtalya, Yunanistan, Tunus ve Türkiye'de güzel
ve yüksek rekolteli bir sezonun işaretlerini aldıklarını dile getirdi.
Sahadan ve üretim bölgelerinden aldığımız ilk veriler, önümüzdeki sezonda tarihin
en güçlü ve en yüksek rekoltelerinden birine şahitlik edeceğimizi net bir şekilde
ortaya koyuyor diyen Uygun, Ağaçlarımızdaki verimlilik ve doğa, bizlere
muazzam bir ürün bolluğunun müjdesini veriyor. Ancak bu ürün bolluğu, doğru politikalarla
yönetilmediği takdirde üretici için bir fiyat krizine, ihracatçı için
ise stok yüküne dönüşebilir. Bu devasa rekolteyi katma değere dönüştürebilmemiz
için dökme, varilli veya ambalajlı ayrımı yapılmaksızın tüm ihracat kanallarının
açık kalması sektörümüzün geleceği için çok önemli. İhracatçının önünü görebilmesi
ve uluslararası alıcılarla uzun vadeli büyük tonajlı kontratlar imzalayabilmesi
için bu güvence hayati önemde. Bolluk döneminde iç piyasada üretici
fiyatlarının maliyetlerin altına düşmesini engelleyecek, aynı zamanda dış pazarlarda
rekabetçi fiyatlarla agresif bir pazarlama yapmamızı sağlayacak esnek mekanizmalar
devreye alınmalıdır. Bununla birlikte, tarlada zorlu şartlar altında
üretim yapan çiftçimizin korunması adına zeytin ve zeytinyağına yönelik üretici
desteklerinin acilen artırılması da bu sürecin en kritik parçasını oluşturmaktadır dedi.
Enerji, işçilik, sulama, hasat, ambalaj, lojistik ve finansman giderlerindeki yükselişin
durdurulamadığının altını çizen EZZİB Başkanı Uygun şöyle devam etti:
Bu tablo üreticilerimiz, sanayicilerimiz ve ihracatçılarımız üzerinde ağır bir
maliyet baskısı oluşturmaktadır. Bu maliyet artışlarının döviz kuru gelişmeleriyle
dengelenemediği dönemlerde, ihracatçılarımızın uluslararası pazarlarda rekabetçi
fiyat sunabilmesi imkânsız hale gelmektedir. Özellikle önümüzdeki büyük
rekolteyi dünyaya pazarlarken rakiplerimizle fiyat savaşına girebilmemiz için öngörülebilir
bir kur politikası şarttır. İhracatçının mevcut pazarlarını koruyabilmesi
ve yeni rekolteye pazar bulabilmesi için maliyet-kur dengesinin sektörün
ihtiyaçları gözetilerek acilen yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir. Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası'nın yüzde 3 döviz dönüşüm desteğinin yüzde 10'a çıkarılmasını
bekliyoruz.
Üretimdeki başarı ihracat politikalarında sağlanamadı
Zeytin ve zeytinyağı sektörünü, sıfır ithal girdi bağımlılığıyla net döviz kazandıran,
ekonomimizin en stratejik can damarlarından birisi olarak tanımlayan Uygun,
Yakın geçmişte hayata geçirilen doğru tarım uygulamaları ve üreticilerimizin
yoğun emeği sayesinde Türkiye'nin zeytinlik sahaları genişlemiş, ülkemiz sofralık
zeytinde birinci, zeytinyağında ise ikinci sıraya yükselerek küresel ölçekte
devasa bir güce ulaştı. Ancak bu büyük üretim gücüne rağmen, ihracat politikalarımızda
ve uluslararası pazarlarda karşılaştığımız tablo, maliyet baskıları,
kur politikaları ve idari kararlar açısından dikkatle, öngörüyle ve özeleştiriyle
değerlendirmemiz gereken yapısal bir süreçten geçmekte diye konuştu.
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu üyeleriyle birlikte
Basın Buluşmasında konuşan EZZİB Başkanı Emre Uygun, zeytin ve zeytinyağı İhracat
rakamları hakkında da bilgi verdi. Uygun şöyle konuştu, 31 Mayıs 2026 sonu
itibarıyla netleşen sezon verilerimize göre toplam sektör ihracatımız 260 milyon
dolar seviyesinde gerçekleşti. Geçtiğimiz sezonun aynı dönemiyle kıyasladığımızda,
küresel fiyatlardaki gerileme ve iç piyasaya yönelik idari tedbirlerin
birikimli etkisiyle toplam ihracat gelirlerimizde yaklaşık yüzde 34 oranında
bir düşüş yaşandığını görüyoruz. Bu süreçte sofralık zeytin ihracatımız 172,5
milyon dolarla güçlü seyrini korurken, zeytinyağı ihracatımız değer bazında yüzde
62'lik bir düşüşle 69 milyon dolara gerileyerek hem miktar hem de değer bazında
ciddi bir daralma ile karşı karşıya kaldı. Katma değerli ve ambalajlı ihracat
elbette her zaman nihai hedefimizdir, ancak küresel rakiplerimizle rekabet edebilmemiz
için dökme ve ambalajlı ürün dengesini yasaklarla değil, serbest piyasa
koşullarının işlediği öngörülebilir politikalarla yönetmek zorunda olduğumuz
bu rakamlarla bir kez daha açıkça ortaya çıktı.
Finansmana erişim kolaylaştırılmalı
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği üyelerinden kendilerine ulaşan en
acil talebin, finansmana erişimin kolaylaştırılması yönünde olduğunu vurgulayan
EZZİB Başkanı Uygun, Üretim ve ihracat süreçlerinde yüksek maliyetlerle karşı
karşıya kalan firmalarımızın finansman yükünü hafifletecek, rekabet güçlerini
korumalarını sağlayacak destek mekanizmalarının güçlendirilmesi ve döviz dönüşüm
desteği gibi can suyu olan uygulamaların artarak devam etmesi en temel beklentimizdir.
İhracatçımıza nefes aldıracak bu enstrümanların esnetilmesi ve sektörel
ihtiyaçlara göre optimize edilmesi hem üretim gücümüzün korunmasına hem de
ülkemizin döviz arzına çok güçlü bir katkı sağlayacaktır ifadelerini kullandı.
Tarımda tahminlerle değil, verilerle yönetilen bir döneme geçmek zorundayız
2025/26 sezonuna girerken Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi tarafından açıklanan
310 bin ton zeytinyağı rekoltesinin sektörde karşılık bulmadığı imasında bulunan
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Emre Uygun, rekoltenin
doğru tespit edilmesinin önemine dikkati çekti.
Sektörün önünü görebilmesi için saha sayımlarının ve rekolte tahminlerinin hata
payını en aza indirecek bilimsel yöntemlerle güncellenmesi gerektiğinin altını
çizen Uygun, 25 Mart'ta düzenlediğimiz Sektör Çalıştayımızda, dünyanın en büyük
üreticisi olan İspanya'dan Tarım Bakanlığı uzmanlarını ağırlamış ve ülkelerindeki
bilimsel rekolte tahmin yöntemleri ile zeytinyağı takip sistemlerini yakından
incelemiştik. Hedefimiz, orada gördüğümüz veriye dayalı vizyonu ülkemize kazandırmak
ve yaklaşan bu büyük üretim dalgasını geleneksel tahminler yerine teknolojinin
ışığında, kesin verilerle yönetebilmektir. Bu amaçla, Bornova Zeytincilik
Araştırma Enstitüsü ile geçtiğimiz günlerde bir araya gelerek ilk önemli adımı
attık. Enstitümüz ile gerçekleştirdiğimiz çok verimli istişare sürecinde,
tıpkı İspanya'daki örnekte olduğu gibi tarladan sıkım tesisine, depolardan ambalaja
kadar uzanan tüm süreci şeffaf bir şekilde izleyebileceğimiz entegre bir Çevrimiçi
Zeytinyağı Üretim Takip Sistemi'nin kurgulanması üzerine fikir alışverişinde
bulunduk. Bornova Zeytincilik Araştırma Enstitümüzün köklü kurumsal birikimi
ile bu küresel vizyonu doğru bir zeminde buluşturmayı çok önemsiyoruz. En
yakın zamanda hazırladığımız taslağı Tarım Bakanlığı'na sunacağız. Bu dijital altyapı
ve teknoloji odaklı rekolte tahmin çalışmaları hayata geçirilebildiği takdirde,
kayıt dışılığın önüne geçilecek, gerçek stok miktarları anlık izlenebilecek
ve böylece ani fiyat dalgalanmalarına karşı yasaklayıcı değil, veri odaklı
ve öngörülebilir koruyucu politikalar geliştirilebilecektir diyerek sözlerini
noktaladı.
Uzak ülkeler stratejisiyle uyumlu çalışıyoruz
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı
M. Kadri Gündeş, Ticaret Bakanlığı'nın 'Uzak Ülkeler Stratejisi' kapsamında, ABD,
Kanada, Japonya, Brezilya ve Avustralya gibi yüksek potansiyelli stratejik pazarları
odaklarına aldıklarını sektörel ticaret heyetleri gerçekleştirdiklerini
ve yeni dönemde de bu organizasyonlarımıza hız kesmeden devam edeceklerini dile
getirdi.
Küresel pazarlardaki varlığımızı sadece ticaret heyetleriyle sınırlı tutmuyor,
dünyanın en prestijli fuarlarında yer alıyoruz diyen Gündeş, ABD'de, biri New
York'ta diğeri Kaliforniya'da düzenlenen Kuzey Amerika'nın en önemli iki gıda
fuarında, Japonya'da Foodex Japan'da ve Çin Uluslararası İthalat Fuarı'nda ülkemizi
ve Türk zeytin-zeytinyağı sektörünü en profesyonel şekilde temsil ediyoruz.
Uluslararası alandaki bu pazarlama ağımızı, küresel rekabetçiliğimizi artırmak
adına yeni UR-GE projemizle de desteklemeyi planlıyoruz. Firmalarımızın ihracat
kapasitesini ve kurumsal altyapısını güçlendirmeyi amaçladığımız bu proje, yeni
pazarlara açılma stratejimizin önemli adımlarından biri olacaktır. Bu küresel
organizasyonlar ve projeler, bizim için yalnızca birer ürün sergileme alanı
değil, önümüzdeki yüksek rekolte döneminin pazar altyapısını şimdiden kurduğumuz
stratejik zeminlerdir. Amacımız, ihracatçımızın geleceğini küresel ölçekte garanti
altına almaktır diye konuştu.
İspanya, İtalya ve Yunanistan'ın turizm ve zeytinyağını birlikte öne çıkararak başarılı
olduklarına da temas eden Gündeş, Türkiye'nin turizm ve zeytinyağı sektörlerini
öne çıkaran tanıtım kampanyaları yapması halinde her iki sektörün de güç
kazanacağını sözlerine ekledi.
Küresel pazarda kalıcı olabilmek için gıda güvenliği standartlarına uyum şart
Türk zeytin ve zeytinyağı sektörünün küresel pazarda kalıcı olabilmesi için, sadece
miktarsal üretim gücümüzle değil, uluslararası gıda güvenliği standartlarına
uyum sağlamasının zorunluluğuna vurgu yapan Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları
Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Rahmi Balsarı, Avrupa Birliği ülkelerinde Mosh
Moah olarak tanımlanan mineral yağ kalıntıları üzerine yeni standartlar/metotlar
geliştirildiğini bu bulaşanlara karşı bitkisel yağlarda ve zeytinyağında toleransın
neredeyse sıfıra indirildiğini, bu durumun zeytinyağı ihracatı üzerinde
ciddi bir risk oluşturduğunu ifade etti.
Mosh Moah ile ilgili yasal limitlerin ve uygulamaların 2027 yılında devreye alınmasının
planlandığı bilgisini veren Balsarı, Ancak sektörümüzün bu yeni standartlara
altyapı, teknoloji ve lojistik açıdan tam anlamıyla uyum sağlayabilmesi,
gerekli tüm hazırlıklarını eksiksiz yapabilmesi adına bu sürenin 2030 yılına ertelenmesi
yönünde devletimiz öncülüğünde uluslararası görüşmeler ve girişimler
yoğun bir şekilde sürüyor. Bu riskin önüne geçebilmek adına, tarladan sofraya
kadar uzanan zincirin tüm halkalarında farkındalık yaratmak zorundayız. MOSH ve
MOAH kontaminasyonu, mekanik zeytin toplama makinelerinin yağlarından, taşımada
kullanılan uygunsuz çuvallardan, sıkım tesislerindeki endüstriyel makine yağlarından
ve hatta lojistik süreçlerdeki egzoz gazlarından dahi ürüne bulaşabilmektedir.
Birliğimiz bu süreçte gıda güvenliği alanındaki tüm küresel gelişmeleri
ve güncel yönergeleri çok yakından takip etmektedir. Önümüzdeki rekolte döneminde
bu kalıntılar sebebiyle zorluklar yaşamamak adına, üreticimizden ambalaj
tesislerimize kadar tüm paydaşlarımızın çok daha hassas ve dikkatli olması gerekmektedir.
Bizler de bu doğrultuda bilgilendirme ve bilinçlendirme çalışmalarımıza
ağırlık vererek, Türk zeytinyağının premium marka algısını küresel pazarda
korumak için üzerimize düşen uyarıcı rolü oynamaya devam edeceğiz şeklinde görüşlerini
özetledi.
Taklit ve tağşişle mücadelede QR kodu dönemi gelmeli
Zeytinyağının da aralarında bulunduğu bazı gıda ürünlerinde taklit ve tağşişin yaygın
olduğuna dikkati çeken Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Yönetim
Kurulu Üyesi Vural Gözgeç, taklit ve tağşişin önüne geçmek amacıyla EZZİB
bünyesinde bir alt komisyon kurduklarını ve yoğun bir çalışma yürüttüklerini vurguladı.
Ticaret Bakan Yardımcısı Mahmut Gürcan'la taklit ve tağşişin önlenmesi adına bir
görüşme gerçekleştirdikleri bilgisini veren Gözgeç, Taklit ve tağşiş artık geleneksel
perakende satış noktalarından ziyade online satış noktalarını internet
üzerinden yapılan satışlarda çok farklı bir boyut kazandı, işin maddi boyutunda
hem vergi kaybı hem tüketicinin kandırılması hem de sağlık boyutuyla sorunlar
yaşanıyor. Bu konuda geçtiğimiz günlerde bir toplantı yaptık. Sosyal medya platformlarında
görüyorsunuz 750 liraya 5 litrelik zeytinyağı reklamlarını. Biz firma
olarak kendi laboratuvarımız olması sebebiyle zaman zaman parayla bu ürünleri
satın alıp laboratuvarımızı analiz ediyoruz. Şu ana kadar hiç şaşmadı yüzde
99'u pamuk yağı çıkıyor. E-ticaret siteleri üzerinden yapılacak olan denetimlerin
geleneksel satış noktalarındaki yapıldığı kadar sık ve düzenli yapılmasını istiyoruz
Ticaret Bakanlığı'nın yaptığı denetimler sonucunda uygun olmayan ürünlerin
reklamları kaldırılıyor. Şu anda reklam yasağı getiriliyor. Burada önemli
olan konu satış yapan firmaya ceza verilmesi gerekiyor. Müteselsil sorumluluk kavramının
burada gelmesi gerekiyor. Müteselsil sorumluluktan kastımız online pazar
yeri veya sosyal medyadaki platform her hangisiyse bunların da satmış olduğu
bu ürünün tağşiş olduğunu biliyor ya da bilmiyor. O önemli değil. Bununla ilgili
gerekli sorumluluğu, gerekli altyapısının kurması gerekiyor. Şu anda sistemde
mevcut uygulamada online ticaret platformlarının herhangi bir cezai müeyyide
karşı karşıya kalma ihtimali yok. Anayasa Mahkemesi 2 Haziran 2026 tarihinde bir
karar yayınladı. Tüketici sözleşmelerinde aracı hizmet sağlayıcılarını yani
online ticaret platformlarının ayıplı malda doğan haklar bakımından sorumlu tutulmaması
anayasaya aykırı bulunmuştur diye bir ibare var. Dolayısıyla bu çok yerinde
bir karar. Bu kararın uygulanması 9 ay sonra yürürlüğe girecek. Yani burada
malı aldınız sattınız. Bununla ilgili bu malda oluşan ayıptan dolayı hiçbir
sorumluluğumuz yok. Bunun anayasaya aykırı olduğuna hükmedildi. Şimdi bizim bu
9 ay içerisinde ne yapmamız gerekiyor? Bununla ilgili yani bu yürürlüğe girecek
olan maddelin ne gibi cezalar olabilir? Ne gibi denetimler yapılabilir? Bunların
üzerinde şimdi çalışmaya başladık dedi.
Müteselsil sorumluluğun altını doldurmamız gerekiyor diyen Gözgeç sözlerini şöyle
tamamladı, Rusya'ya ihracatımız olduğu için biliyorum. Rusya ithalat işlemlerinde
QR kod uygulaması getirdi. Bu QR kod uygulaması nedir? Rusça karşılığı,
Rusçanın Türkçe karşılığı dürüst işaret anlamına geliyor. Bu QR sistemini aldığınızda
ulusal izlenebilirlik ve dijital etiketleme mekanizması devreye giriyor
zeytinyağında. Ticaret Bakanlığı'nın kuracağı bir online kayıt bürosu üzerinden
bu sistem yürüyebilir. Bu QR sisteminde herkese verilmeyecek. Belli şartları
yerine getiren, belli kalite belgeleri olan, belli bir tesisi olan, marka tescili
olan firmalar alabilecek. Bu QR kod bu platformda açılacak. QR kodun bir bedeli
olması gerekiyor. Dolayısıyla markete gittiğinizde online alışveriş yaptığınızda
QR kodla takibini yapabileceksiniz. Yeni dönemde bu uygulamayla ana gündemlerimizden
bir tanesinin bu şekilde büyük ölçüde ortadan kaldırılması veya büyük
ölçüde azaltılması yönünde bir çalışmamız olacak.
-iDeal Haber Merkezi-
- twitter.com/iDealDataHaber // www.idealdata.com.tr -