Koç Üniversitesi'nin Hanehalkı Enflasyon Beklenti Anketi'ne göre enflasyon beklentisi değişmezken, hissiyat 2 puan geriledi
Koç Üniversitesi Hanehalkı Enflasyon Beklenti Anketi Sonuçları1
Temmuz 2026
- Temmuz 2027’ye kadar olan 12 aylık dönemde enflasyon beklentisi: %45 (Önceki ay:
%45)
- Geçmiş 12 ay için enflasyon hissiyatı: %51 (Önceki ay %53)
Koç Üniversitesi tarafından yürütülen Hanehalkı Enflasyon Beklenti Anketi bu ay
17-23 Temmuz 2026 tarihleri arasında yapılmıştır. Katılımcıların 12 ay sonrasına
ilişkin ortalama enflasyon beklentileri, bir önceki aya kıyasla değişim göstermemiştir.
Geçmiş 12 aya dair enflasyon hisssiyatı ise 2 puan gerilemiştir. Aynı
zamanda enflasyon hissiyatına dair belirsizlik göstergeleri olan IQR ve standard
sapma geçtiğimiz aya göre düşüş göstermiştir.
Hanehalkı Enflasyon Beklentileri Karşılaştırması
Hanehalkının güncel enflasyon hissiyatı (sarı çizgi) Haziran ayındaki %53 seviyesinden
bu ay %51 seviyesine gerilemiş, gelecek döneme dair enflasyon beklentisi
ise (kırmızı çizgi) aynı seviyede kalmıştır (%45). Bu durum, hanehalkının son
dönemde gördüğü kısmi iyileşmenin devam edeceğine dair güveninin güçlenmediğini
düşündürmektedir. Zira hissiyat ile beklenti arasındaki fark daralmış, beklenti
hissiyata yaklaşmıştır, bu da genellikle hanehalkının gelecek için ayrıca bir
iyileşme ummadığının, kararlarını büyük ölçüde o anki deneyimine dayandırdığının
bir işareti olarak yorumlanmaktadır.
Güven artışının gözlendiği dönemlerde ise ters bir örüntü sergilenmektedir. Ağustos-Ekim
2025 döneminde durum farklı olup hanehalkının hissiyatı sınırlı düzeyde
değişirken beklenti belirgin şekilde gerilemiş, aradaki fark açılmıştır. Bu farkın
hangi etkenden kaynaklandığı anket verisiyle kesin olarak belirlenememektedir,
ancak örüntünün varlığı, hanehalkı beklentilerinin güncel deneyimden bağımsız
hareket edebildiğini göstermesi bakımından dikkat çekicidir. Temmuz 2026'da
gözlenen tablo ise bu eğilimin tersine döndüğüne, hanehalkının yakın vadede benzer
bir ayrışma yaşamadığına işaret etmektedir.
Temmuz ayındaki tabloya ilişkin olası nedenler arasında, İran savaşının uzaması
ile birlikte dezenflasyon sürecinin hızının yavaşladığına dair algı, faiz indirimlerinin
temposuna ilişkin belirsizlik ya da gıda dışı kalemlerdeki fiyat baskılarının
sürmesi sayılabilir, ancak bu nedenlerin doğrulanması için önümüzdeki
aylardaki verinin izlenmesi gerekmektedir.
Bu ayki ankette katılımcılara, geçtiğimiz ay içinde medyada enflasyonla ilgili herhangi
bir habere denk gelip gelmedikleri sorulmuştur. Katılımcıların yüzde 57'si
evet, yüzde 43'ü hayır yanıtını vermiştir. Habere denk geldiğini söyleyenlerin
ortalama enflasyon beklentisi yüzde 46, denk gelmediğini söyleyenlerin ise
yüzde 43 olarak gerçekleşmiştir.
Panel Katılımcıları
Bu ayki ankete katılan 2469 kişinin yaklaşık yarısı, Haziran ayı anketine de katılmıştır.
Hem Haziran hem de Temmuz anketlerini yanıtlayan katılımcıların 12 ay
sonrasına ilişkin ortalama enflasyon beklentileri, genel örnekleme kıyasla bir
puanlık bir artış göstermiştir.
Beklenti Dağılımının Yapısı
Enflasyon beklentilerinde ortalama değerlerin medyanın üzerinde seyretmesi, yüksek
enflasyon beklentisine sahip bireylerin oranının görece sınırlı olduğunu göstermektedir.
12 ay ileriye dönük enflasyon beklentilerinin dağılımı aşağıdaki kutu
grafiğinde Mayıs 2026 ve Temmuz 2026 için karşılaştırmalı olarak sunulmaktadır.
Her iki dönemde de dağılım sağa çarpık bir yapı sergilemekte ve üst kuyrukta
yüksek beklenti değerleri gözlenmektedir.
Uzun Vadeli Enflasyon Beklentileri
Önümüzdeki üç yılda beklenen ortalama yıllık enflasyona ilişkin bant tercihlerinin
dağılımında, önceki aylardaki gibi %20-30 bandında yoğunlaşma sürmüştür. Dağılımın
çekirdeğini oluşturan %20-30 ve %30-40 bantlarında bir değişiklik gözlenmezken,
%40-50 bandında beklentiye sahip olanların oranı bir önceki aya göre 2
puan gerilemiş, bu kitlenin bir kısmı %10- 20 bandına, bir kısmı ise %50-60 bandına
kaymıştır, her iki bant da birer puan artmıştır. Bu hareket, dağılımın bütünüyle
genişlediğinden çok, orta üst banttaki beklentinin hem aşağı hem yukarı
yönde küçük bir ayrışma göstermesi olarak okunabilir. Bu ayrışmanın olası nedenleri
arasında, dışarıda İran savaşının sürmesi, içeride ise seçim takvimine ilişkin
belirsizlikler sayılabilir, ancak bu etkenlerin katkısını anket verisiyle
kesin olarak ayrıştırmak mümkün değildir.
Tasarruf Tercihleri
Önümüzdeki 12 ay içinde tasarrufların yönlendirileceği araçlara ilişkin yanıtlarda,
altın tercihi Haziran'daki %46 seviyesinden Temmuz'da %47'ye sınırlı bir artış
göstermiştir. Bu toparlanma, dönem içinde ABD İran çatışmasının petrol fiyatları
üzerinden enflasyon beklentilerini yukarı çekmesi, buna bağlı olarak faiz
indirimi beklentilerinin zayıflaması ve dolar endeksinin güçlenmesiyle ons altın
fiyatının yılbaşından bu yana yaklaşık yüzde 29 gerileyerek çok yıllık düşük
seviyelere inmesiyle aynı döneme denk gelmektedir, bu da hanehalkı nezdinde altının
bir miktar cazip bir seviyeye geldiği şeklinde yorumlanabilir. Ancak artışın
büyüklüğü sınırlı kaldığından, bu bulgu güçlü bir alım fırsatı eğiliminden
çok, ilgide bir istikrar kazanımı olarak değerlendirilmelidir.
Diğer araçlara bakıldığında ise düşüş neredeyse genele yayılmıştır, vadeli TL mevduat,
yatırım fonları, BES, borsa ve döviz alımı Temmuz'da gerilemiş, buna karşılık
tasarruf yapmayı düşünmüyorum ve kendi işime veya bir girişime yatırım seçeneklerini
işaretleyenlerin oranı artmıştır. Bu tablo, tek bir enstrümana yönelik
bir kaçıştan çok, formal tasarruf ve yatırım araçlarının genelinde bir soğumaya
işaret etmektedir.
Yanıtların toplam dağılımına bakıldığında da benzer bir örüntü görülmektedir, katılımcıların
işaretlediği seçeneklerin yüzde puanları toplamı Mayıs'ta 233 puan,
Haziran'da 248 puan, Temmuz'da ise 235 puan olarak gerçekleşmiş, bu da kişi başına
ortalama yaklaşık 2.3 ile 2.5 araç arasında bir çeşitlendirmeye işaret etmektedir,
yani Haziran'daki çeşitlendirme eğilimi Temmuz'da kısmen geri çekilmiştir.
Bu dönemde borsa tercihinin Haziran'da belirgin şekilde yükselip Temmuz'da
kısmen gerilemesi de dikkat çekicidir. Buna karşılık likit fon ve kripto para
tercihlerindeki artış Haziran'dan Temmuz'a büyük ölçüde korunmuş, bu da söz konusu
araçlara yönelik ilginin geçici değil daha kalıcı bir eğilim olabileceğini
düşündürmektedir.
Hanehalkı Enflasyon Beklentilerinin Demografik Kırılımlara Göre Analizi
Bu bölümde, 12 ay ileriye yönelik enflasyon beklentileri katılımcıların çeşitli
sosyoekonomik özelliklerine göre değerlendirilmiştir.
Ekonomi Politikalarına Duyulan Güven
Ekonomi politikalarına duyulan güven ile enflasyon beklentileri arasındaki ilişki
incelendiğinde, iki değişken arasında belirgin bir ters yönlü ilişki gözlemlenmektedir.
Anket genelinde ekonomi politikalarına güvendiğini söyleyen katılımcıların
enflasyon beklentileri bir taban, kesinlikle güvenmediğini söyleyenlerin
beklentileri ise bir tavan oluşturmaktadır. Bu ay itibarıyla söz konusu taban
yüzde 40, tavan ise yüzde 49 olarak gerçekleşmiştir.
Temmuz ayına ait detaylara bakıldığında, bu genel çerçevenin büyük ölçüde korunduğu,
ancak orta kategorilerde küçük bir yakınsama yaşandığı görülmektedir. Mayıs
ve Haziran aylarında dört kategori tam anlamıyla monotonik bir seyir izlemiş,
güven azaldıkça beklenti kesintisiz artmıştır. Temmuz'da ise ne güveniyorum ne
güvenmiyor ile güvenmiyorum kategorilerinin beklentileri aynı seviyeye, yüzde
42'ye denk gelmiş, yani bu iki orta kategori bu ay birbirinden ayrışmamıştır.
Güveniyorum ile kesinlikle güvenmiyorum yanıtları arasındaki makas, bu iki uç grubun
geleceğe dair enflasyon algısı bakımından ne ölçüde ayrıştığını gösteren,
dolayısıyla bir tür toplumsal kutuplaşma göstergesi olarak da okunabilir. Bu çerçevede
Mayıs ayında 13 puana ulaşan makasın Haziran'da 9 puana gerilemesi, iki
uç grubun beklentilerinin birbirine yaklaştığına, bir başka deyişle ekonomi politikalarına
duyulan güven düzeyinden bağımsız olarak enflasyon algısındaki ayrışmanın
azaldığına işaret etmektedir. Temmuz ayında makasın 9 puanda sabit kalması,
bu görece düşük kutuplaşma düzeyinin kalıcı hale geldiğini düşündürmektedir.
Bununla birlikte 9 puanlık farkın hâlâ anlamlı bir düzeyde olduğu, dolayısıyla
güven düzeyine bağlı ayrışmanın tamamen ortadan kalkmadığı, yalnızca Mayıs ayına
kıyasla azaldığı belirtilmelidir.
Cinsiyet ve Enflasyon Beklentileri
Cinsiyete göre yapılan ayrıştırma, Temmuz ayında da kadın katılımcıların 12 ay ileriye
dönük enflasyon beklentilerinin erkeklere kıyasla daha yüksek olduğunu göstermektedir.
Alışveriş Tecrübesi ve Enflasyon Beklentileri
Enflasyon beklentilerindeki cinsiyet farklılıklarına ışık tutmak amacıyla bu ayki
ankette katılımcılara belirli alışveriş kategorilerinde hanede ilgili alışverişi
en çok kimin yaptığı sorulmuştur. Bu soruya ben yaparım yanıtını verenlerin
cinsiyet dağılımına bakıldığında, elektronik eşya ve benzin mazot dışındaki
tüm kategorilerde kadınların çoğunlukta olduğu görülmektedir. Enflasyon beklentileri
cinsiyete göre karşılaştırıldığında ise, yine benzin ve mazot hariç tüm kategorilerde
kadınların beklentisinin erkeklere kıyasla yaklaşık 1 ila 3 puan,
ortalama 2 puan civarında daha düşük seyrettiği görülmektedir. Alışveriş payı ile
beklentinin aynı yönde hareket ettiği tek kategori elektroniktir, bu kategoride
hem alışverişi daha sık üstlenen hem de daha yüksek beklentiye sahip olan taraf
erkeklerdir.
Bu bulgu, D'Acunto, Malmendier ve Weber'in (2021) alışveriş maruziyeti hipotezinin
öngördüğünün tersi bir yön göstermektedir.3 Söz konusu çalışma, kadınların market
alışverişini daha sık üstlenmesi nedeniyle farklı fiyat sinyallerine maruz
kaldığını ve bunun beklenti farkını açıkladığını öne sürmektedir. Oysa bu ayki
ankette, gıda, temizlik, kişisel bakım ve kitap kırtasiye gibi kadınların alışveriş
payının erkeklerden yüksek olduğu kategorilerin tamamında, alışverişi daha
sık üstlenen kadınların beklentisi, bu alışverişi daha az üstlenen erkeklerin
beklentisinden düşük çıkmıştır.
Bu örüntü Mayıs ve Haziran aylarında gözlenmemiştir, dolayısıyla Temmuz ayına özgü
yeni bir gelişmedir. Bulgunun kalıcı bir eğilimi mi yoksa geçici bir dalgalanmayı
mı yansıttığını değerlendirebilmek için önümüzdeki aylardaki verinin izlenmesi
gerekmektedir.
Önemli Not: Bu haberde dosya eki bulunmaktadır. Kullanıcılarımızın dosyaya erişmek için
Manşet'in üst kısmında yer alan linki tıklamaları yeterlidir.
-iDeal Haber Merkezi-
- twitter.com/iDealDataHaber // www.idealdata.com.tr -