Altın Fiyatları Neden Yükselir, Neden Düşer?

Altın, modern finansal sistemde yalnızca bir emtia değil, aynı zamanda "güvenli liman" ve "değer saklama aracı" olarak işlev gören stratejik bir varlıktır. Altının ons fiyatı (XAU/USD) uluslararası piyasalarda belirlenirken, yurt içi fiyatlar (gram altın) bu küresel fiyat ile yerel döviz kuru (USD/TL) çarpılarak hesaplanır. Bu iki temel bileşenin yönü, altın fiyatlarının nihai seyrini belirler.

I. Altın Fiyatlarını Yükselten Temel Faktörler (Güvenli Liman Talebi)

Altın fiyatları, genellikle piyasalarda belirsizlik ve risk algısı arttığında yukarı yönlü bir ivme kazanır.

1. Yüksek Enflasyon ve Satın Alma Gücünün Korunması

Enflasyon, paranın satın alma gücünü erittiğinde, yatırımcılar değerini koruyacak varlıklara yönelir. Altın, tarihsel olarak enflasyona karşı koruma sağlama yeteneği kanıtlanmış bir araçtır.

Enflasyonist baskılar arttıkça, itibari paralara olan güven azalır ve altına olan talep yükselir.

2. Jeopolitik Riskler ve Küresel Çalkantılar

Savaşlar, siyasi istikrarsızlık, büyük krizler (pandemiler, finansal çöküşler) veya ticaret savaşları gibi jeopolitik gerilimler, yatırımcıları riskli varlıklardan uzaklaştırır.

Artan belirsizlik anlarında yatırımcılar panikle hızlıca güvenli liman olan altına sığınır, bu da talebi ve dolayısıyla fiyatı artırır.

3. Zayıf ABD Doları

Altının küresel fiyatı ABD Doları (USD) cinsinden belirlenir. Altın ile Dolar arasında genellikle ters bir korelasyon bulunur.

Dolar zayıfladığında, diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar için altın daha ucuz hale gelir, bu da talebi artırır ve ons altın fiyatını yukarı çeker.

4. Merkez Bankalarının Altın Alımları

Dünya çapındaki merkez bankaları, rezerv çeşitliliği ve güvenilirlik için stratejik olarak altın alımı yaparlar.

Büyük merkez bankalarının (özellikle gelişmekte olan ülkelerin) sürekli ve yüksek hacimli altın alımları, piyasadaki toplam talebi kalıcı olarak yükseltir.

II. Altın Fiyatlarını Düşüren Temel Faktörler

1. Yüksek Reel Faiz Oranları

Merkez bankalarının politika faizlerini artırması, mevduat, tahvil ve bono gibi faiz getiren varlıkları daha çekici hale getirir.

Faiz oranları yükseldiğinde, yatırımcılar getiri elde edemediği altını satıp, faiz kazancı sunan finansal araçlara yönelirler. Bu da altın talebini azaltır ve fiyatları aşağı çeker.

2. Güçlü ABD Doları

ABD Dolarının değer kazanması, altının fiyatını dolar cinsinden pahalı hale getirir.

Dolar güçlendikçe, yatırımcılar için dolar cinsinden altın almak pahalılaşır ve altındaki pozisyonlar kâr realizasyonu amacıyla satılabilir, bu da altın fiyatlarının düşmesine sebep olur.

3. Ekonomik İstikrar ve Artan Risk İştahı

Küresel ekonomide büyüme beklentilerinin yükselmesi, enflasyonun kontrol altına alınması ve jeopolitik risklerin azalması durumunda, piyasalarda risk iştahı artar.

Yatırımcılar, güvenli liman yerine hisse senetleri veya emlak gibi daha yüksek getiri potansiyeli olan riskli varlıklara yönelirler, bu da altındaki fon çıkışını tetikler.

Ons Altın Fiyatı Sabit Kalsa Bile, Dolar/TL kurundaki her yükseliş, Türk Lirası cinsinden gram altının fiyatını doğrudan artırır.

Dolar/TL Kuru Sabit Kalsa Bile, Ons Altın fiyatındaki artış, gram altının fiyatını yükseltir.

Özetle: Yurt içi altın fiyatları, hem küresel güvenli liman talebine hem de yerel döviz kuru dinamiklerine karşı hassas bir yapı sergiler.

Altın fiyatları, tek bir değişkenden ziyade, birbirine kenetlenmiş küresel makroekonomik, jeopolitik ve para politikası kararlarının bir denge noktasıdır. Yatırımcıların, altının fiyat hareketlerini doğru okuyabilmesi için, küresel faiz beklentilerini, enflasyon dinamiklerini ve ABD Doları'nın genel seyrini sürekli olarak analiz etmeleri gerekmektedir.