Eurobond Nedir? Hangi Yatırım Profili için Uygundur? Getiri ve Risk Yapısı

Eurobond'lar, devletlerin veya büyük kurumsal şirketlerin, genellikle ihraç eden ülkenin para birimi dışında bir para biriminden (çoğunlukla ABD Doları veya Euro) uluslararası piyasalarda ihraç ettikleri uzun vadeli borçlanma senetleridir. Birincil amacı, ihraççı kurumların yurt dışı kaynaklardan fon sağlamasıdır.

Bu menkul kıymetler, yatırımcılara yabancı para biriminde faiz getirisi ve vade sonunda anapara ödemesi sunar.

1. Eurobond'un Özellikleri

A. İhraççılar ve Para Birimi

İhraççılar: Uluslarüstü kurumlar, devletler, devlet kurumları, yerel hükümetler, finans kuruluşları ve şirketler.
Para Birimi: En yaygın olarak ABD Doları ($) ve Euro (€) cinsinden ihraç edilirler. Bu, yatırımcıya kur riskini farklı bir para birimine taşıma imkanı verir.
Vade: Eurobond'lar genellikle uzun vadelidir. Vade süreleri 5 yıldan başlayıp, 10, 30 hatta 50 yıla kadar çıkabilir.

B. Kupon Ödemesi (Faiz Getirisi)

Eurobond'lar, sabit veya değişken bir faiz oranı üzerinden, USD kıymetler için 6 ayda bir, EUR kıymetler için senede bir kupon ödemesi yaparlar. Bu ödemeler, yatırımcının düzenli nakit akışı elde etmesini sağlar.

Sabit Kupon: İhraç anında belirlenen faiz oranı vade sonuna kadar değişmez.
Değişken Kupon: Belirli bir tarihte referans bir faiz oranının üzerine eklenen ilave getiri ile belirlenir.
Getiri Hesaplaması: Eurobond'ların getirisi, kupon faizinden ziyade piyasa koşullarına göre değişen temiz fiyatlarından hareketle hesaplanan Yıllık Bileşik Getiri (Yield to Maturity - YTM) oranıyla ölçülür.

2. Hangi Yatırımcılar İçin Uygundur?

Eurobond yatırımı, belirli finansal hedeflere ve risk iştahına sahip yatırımcılar için idealdir:

1. Uzun Vadeli Yatırımcılar

Uzun vadeli, dövize endeksli birikim hedefleyen ve faiz oranlarındaki kısa vadeli dalgalanmalara karşı dayanıklı olan yatırımcılar.

2. Düzenli Nakit Akışı Arayanlar

6 ayda bir yapılan kupon ödemeleri sayesinde, düzenli bir döviz geliri elde etmek isteyen bireyler ve fonlar.

3. Döviz Pozisyonu Yönetenler

Portföylerini TL dışındaki majör para birimlerinde çeşitlendirmek ve yerel para birimindeki değer kayıplarına karşı korunma sağlamak isteyenler.

4. Yüksek Net Değere Sahip Bireyler

Genellikle minimum işlem hacimlerinin yüksek olması (çoğunlukla 200 bin USD binlerce ABD Doları) nedeniyle, küçük meblağlarla yatırım yapmak isteyenler için erişim maliyeti yüksek olabilir.

3. Vergi Yapısı ve Avantajları

Türkiye'de yerleşik yatırımcılar için Eurobond'ların vergilendirilmesi, bu araçları cazip kılan önemli faktörlerden biridir.

A. Kupon Faizi Gelirinin Vergilendirilmesi

Kupon faizinden elde edilen gelirler, 1 Ocak 2021 tarihinden itibaren uygulanan düzenleme ile %0 (Sıfır) Stopaj kesintisine tabidir. Gelir Vergisi Kanunu'nun 103. maddesindeki tarifenin ikinci gelir dilimindeki tutarı aşarsa yıllık gelir vergisi beyannamesiyle beyan edilmelidir. 2025 yılı gelirleri için bu sınır 330.000 TL olarak belirlenmiştir. Bu tutarın aşılması durumunda, gelirin tamamı beyan edilmelidir. Yabancı devletler veya yabancı şirketler tarafından ihraç edilen Eurobond'lardan elde edilen faiz gelirleri için 2025 yılı beyan sınırı 18.000 TL'dir. Bu tutarın aşılması halinde, gelirin tamamı beyan edilmelidir.
Kupon ödemesinin tahsil edildiği tarihteki TCMB döviz alış kuru üzerinden hesaplanan Türk Lirası karşılığının tamamı gelire dahil edilerek vergilendirilir. Ancak, Eurobond'ların vadesi sonunda yani itfası sırasında ortaya çıkan anapara kur farkları gelir olarak değerlendirilmez ve vergilendirilmez.

B. Alım-Satım Kazancının Vergilendirilmesi (Sermaye Kazancı)

Eurobond'ların alım-satımından elde edilen sermaye kazançları (fiyat artışından elde edilen gelir) da mevcut mevzuata göre Stopaj kesintisine tabi değildir. Eurobond alım-satımından doğan kazançlar, Gelir Vergisi Kanunu Geçici 67. maddesi uyarınca stopaja tabi değildir Eurobond alım-satım kazançları (Değer Artış Kazancı) için herhangi bir istisna tutarı uygulanmamaktadır. İndirilebilecek bir istisna tutarı olmadığından, endeksleme sonrası hesaplanan kârın tamamı yıllık gelir vergisi beyannamesiyle beyan edilmelidir. Bu kazançların yıllık beyan edilip edilmeyeceği, Gelir Vergisi Kanunu'ndaki endeksleme hariç başka bir istisna hükümleri dikkate alınmaksızın belirlenir. Genellikle alım-satım kazançları, enflasyondan arındırılmış olması nedeniyle beyan dışı kalabilmektedir.
Yıllık gelir vergisi beyannameleri, takvim yılında elde edilen gelirler için ertesi yılın Mart ayında verilir.

Vergi Avantajı: Eurobond'lar, yerel borçlanma araçlarına ve mevduata kıyasla daha avantajlı vergi yapısı sunarak, özellikle yüksek gelire sahip yatırımcılar için cazip bir net getiri potansiyeli yaratabilir.

4. Eurobond Risk ve Getiri Yapısı

Eurobond'lar, düşük riskli kabul edilseler de, sabit getirili menkul kıymetlere özgü bazı riskler taşırlar:

A. Faiz Oranı Riski (Fiyat Riski)

Piyasada faiz oranları (getiri beklentisi) yükselirse, önceden daha düşük kuponla ihraç edilmiş olan Eurobond'ların piyasa fiyatı düşer. Tersine, faizler düşerse fiyat yükselir. Eurobond fiyatı ile piyasa faizleri arasında negatif bir ilişki bulunur.

B. Kredi Riski (İhraççı Riski)

İhraççı devletin veya şirketin borcunu geri ödeyememe (temerrüt) riskidir. Bu risk, uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları (S&P, Moody's, Fitch) tarafından verilen notlarla ölçülür. Düşük kredi notu, daha yüksek risk ve dolayısıyla daha yüksek getiri (kupon) demektir.

C. Kur Riski

Eurobond'un getirisi (kupon ve anapara), yabancı para birimi cinsindendir. Yatırımcı yerel para birimi (TL) bazında düşünüldüğünde, yabancı paranın TL karşısında değer kaybetmesi durumunda kur zararı ortaya çıkabilir. (Ancak genellikle TL'deki yüksek enflasyondan korunma amacıyla tercih edilir.)

Sonuç olarak, Eurobond'lar, Türkiye'deki yatırımcılar için döviz bazında düzenli getiri sağlayan, uzun vadeli bir sermaye piyasası aracıdır. Özellikle cazip vergi yapısı ve portföy çeşitlendirmesi imkanı sayesinde, risk yönetimi ve likidite hedeflerini gözeten kurumsal yatırımcıların portföylerinde önemli bir yer tutmaktadır.